|  |
| |||||||||
| ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΩΙΝΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ |
| |||
| Ο άγνωστος Ελύτης της Μυτιλήνης Συγγραφέας: Δημήτρης Νικορέτζος Σελ. Α΄ τόμος: 478, Β΄ Τόμος: 543 Εκδόσεις «Αιολίδα» Ύστερα από έρευνα και μελέτη 20 και πλέον χρόνων, ο γνωστός Μυτιληνιός πολυβραβευμένος ποιητής, δοκιμιογράφος και ερευνητής Δημήτρης Νικορέτζος ολοκλήρωσε ένα έργο - σταθμό για τα λεσβιακά και τα ελληνικά γράμματα. Σε δύο τόμους, σε 1000 περίπου σελίδες οι αναγνώστες, οι μελετητές, οι χιλιάδες φίλοι της ποίησης του μεγάλου Νομπελίστα ποιητή θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν, να ανακαλύψουν καλύτερα, τη στενή σχέση του Οδυσσέα Ελύτη με τη Λέσβο, το νησί των προγόνων του, που σημάδεψε και τον ίδιο και αποτέλεσε ένα ποιητικό «πεδίο αναφοράς». «Στη Λέσβο προσορμίζεται η φορτηγίδα της ποίησής του και εδώ προσαγκυρώνονται τα πλέον στιβαρά της αρχέτυπα», γράφει χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Νικορέτζος. |
| ||
|
Ο συγγραφέας με το γνήσιο απολαυστικό, λυρικό και ευφρόσυνο λόγο του μας παρουσιάζει ανάμεσα στα άλλα τα γενεαλογικά του Ελύτη με όλους τους κλάδους και τα παρακλάδια της οικογένειάς του, τα ταξίδια του Ελύτη στη Λέσβο, τα σπίτια/ενδιαιτήματα του Ελύτη στο νησί (καταγραφή και περιγραφή των σπιτιών και φωτογραφικό οδοιπορικό σ' αυτά), την παρουσία του στα εγκαίνια του Μουσείου Θεόφιλου το 1965 και του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης - Τεριάντ το 1979, τη βράβευσή του με Νόμπελ, την αναγόρευσή του σε επίτιμο δημότη της πόλεως της Μυτιλήνης το Σεπτέμβριο του 1978, την παρουσία του στα εγκαίνια του πλοίου «Οδυσσέας Ελύτης» της ΝΕΛ στο λιμάνι της Μυτιλήνης το 1983 και την ονοματοδοσία της λεωφόρου «Οδυσσέας Ελύτης» στη Μυτιλήνη το 1986, τις εκδηλώσεις των λεσβιακών πολιτιστικών σωματείων για την ποίησή του εν ζωή και μεταθανατίως και τη μετονομασία του Αεροδρομίου Μυτιλήνης σε Αερολιμένα «Οδυσσέας Ελύτης». Επίσης, μια σειρά από κείμενα και συνεντεύξεις του, στα οποία αναφέρεται στη Λέσβο καθώς και μια εξαιρετική εμβριθή, φιλολογική και κριτική ανάλυση της θέσης που έχει η Λέσβος στο ποιητικό έργο του Ελύτη. Αξιοσημείωτο και αξιομνημόνευτο είναι το αρχειακό φωτογραφικό και εικαστικό υλικό που πλαισιώνει τα κείμενα. Πολλές από αυτές τις φωτογραφίες που έρχονται για πρώτη φορά στο φως, είναι αψευδείς μάρτυρες της πολύχρονης σχέσης του Ελύτη με τη Λέσβο. Για παράδειγμα, δημοσιεύεται φωτογραφία του Ελύτη με τον Ανδρέα Εμπειρίκο στη βεράντα της έπαυλης του θείου του Ελύτη, Θρασύβουλου Αλεπουδέλλη, στη Σουράδα της Μυτιλήνης, όταν πήγαν την Άνοιξη του 1935 να βαδίσουν στα ίχνη του Θεόφιλου. Το δίτομο αυτό έργο που κυκλοφορεί σε μια αψεγάδιαστη έκδοση από το Λεσβιακό εκδοτικό οίκο «Αιολίδα» της «Επικοινωνίας Λέσβου», συνιστά μια ανεκτίμητη κατάθεση, μια προσφορά του Δημήτρη Νικορέτζου, μια ασφαλή πυξίδα για να ακολουθήσουμε βήμα-βήμα όλη την πολυεπίπεδη εσωτερική διαδρομή της Λεσβοπορείας του ποιητή. Ο συγγραφέας, Δημήτρης Νικορέτζος Ο ποιητής, δοκιμιογράφος και κριτικός Δημήτρης Νικορέτζος γεννήθηκε στις 7 Μαΐου 1944 στην Κωνστάντζα της Ρουμανίας, από Λέσβιους γονείς και επαναπατρίστηκε στην Ελλάδα το 1950. Σπούδασε στη Φυσικομαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και σταδιοδρομεί ως καθηγητής Φυσικής. Στα γράμματα πρώτος τον παρουσίασε ο Στράτης Μυριβήλης και στη συνέχεια ο Γεώργιος Βαλέτας, που τον έπεισε να εκδώσει την πρώτη του ποιητική συλλογή «Στοχασμοί στο ημίφως», την οποία προλόγισε με φιλόφρονες λόγους. Έχει συνεργαστεί κατά καιρούς στις εφημερίδες «Το Βήμα» και «Η Καθημερινή», με άρθρα και επιφυλλίδες (στην τελευταία, για ένα διάστημα, δημοσίευε βιβλιοκρισίες του) και στα εγκυρότερα λογοτεχνικά περιοδικά. Την εξαετία 1993-1998 κράτησε τη μόνιμη στήλη κριτικής του ποιητικού λόγου στη «Νέα Εστία». Έχει δημοσιεύσει αισθητικά δοκίμια, μελέτες, πεζογραφήματα κ.α. παράλληλα με την κύρια ενασχόλησή του που είναι η ποίηση. Η πνευματική του δράση υπήρξε πολυδιάστατη. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την έρευνα και θεωρία της ποίησης, γράφοντας πληθώρα σχετικών μελετημάτων. Με πρόσκληση του Ακαδημαϊκού Κωνσταντίνου Τρυπάνη, ανέλαβε τη φιλολογική φροντίδα του ποιητικού του έργου κι επιμελήθηκε τις συλλογές του «Καταλεπτόν» και «Σωρός». Από συνειδητή επιλογή δεν εντάχτηκε σε λογοτεχνικά Σωματεία. Στο παρελθόν, για μικρό χρονικό διάστημα, είχε διατελέσει μέλος του Δ.Σ. του Φ.Σ. «Παρνασσός», στο Φιλολογικό Τμήμα, επί Προεδρίας Γεωργίου Παπαχατζή. Το ογκώδες τρίτομο ιστορικοφιλολογικό του χρονικό «Κόπανος, ο Ρωμηός της Σμύρνης» ο ημερήσιος τύπος χαρακτήρισε «εθνικό έργο». Επίσης το έργο «Οι κύκνοι δε θα κλάψουν απόψε» (2000) μεταφράστηκε από τη UNICEF σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, μετά από γνωμοδότηση αρμόδιας επιτροπής του ΟΗΕ για το πανανθρώπινο μήνυμα που εμπεριέχει για τα απροστάτευτα παιδιά. Το 1961, παιδικό ποίημά του, που έγραψε ως μαθητής Γυμνασίου, αντιπροσώπευσε την Ελλάδα - υπό την αιγίδα του κράτους - στον παγκόσμιο διαγωνισμό παιδικής ποίησης της «Αμερικανικής Ποιητικής Εταιρείας», όπου καταξιώθηκε με έπαινο, ανάμεσα σε ποιητές που συμμετείχαν από όλο τον κόσμο. Η ποίησή του καταξιώθηκε με πολλές διακρίσεις και η όλη πνευματική προσφορά του τιμήθηκε από το Υπουργείο Παιδείας. Το 1989 έλαβε το βραβείο ποίησης της Ακαδημίας Αθηνών. «Κρινάνθη και ζωής τα πρότυπα» του Γιώργου Καμβυσέλλη Προδημοσίευση του βιβλίου Εκδόσεις «Αιολίδα» Δεν θυμόταν τίποτα. Μόνο του γιατρού τα αγχωμένα μάτια και τον ιδρώτα στο πρόσωπό του, όταν πάσκιζε να του αφαιρέσει τα σωληνάκια και να σιγουρευτεί πως ο ασθενής του μπορούσε να αντέξει το στρες, να μην πέσει σε κώμα, αλλά, και να μην χρειάζεται πια μηχανική υποστήριξη για να παραμείνει στη ζωή. Και τότε, για πρώτη φορά τον είδε να μικραίνουν τα μάτια του, να χαλαρώνουν, να γλυκαίνουν τα χαρακτηριστικά του, να δημιουργούνται ποθητές ζάρες στους κροτάφους και τα ζυγωματικά από πάνω, να χαμογελά και να λέει με σιγουριά. ―Όλα θα πάνε καλά. ―Γιατρέ μου, θα ζήσω; Κατάφερε να ψελλίσει. Κι είδε το γιατρό με την ίδια σιγουριά, να τον χτυπά στον ώμο, και να πλαταίνει το χαμόγελό του. ―Και βέβαια φιλαράκο θα βαρεθείς να ζεις, φτάνει να προσέχεις, γιατί εσύ πια ξέρεις τι πρέπει και τι όχι. Εντάξει; ―Ευχαριστώ, ψιθύρισε πάλι και σώπασε. ―Και πού είσαι. Σήμερα θα πας σε κανονικό θάλαμο. Ξεφύγαμε τον κίνδυνο. Καθώς τον μετέφεραν, ξανάρθε στο νου του το θλιμμένο βλέμμα της Μαντόνας, έστριψε σιγανά το κεφάλι, και στο διπλανό κρεβάτι, αντί το δικό της αγγελικό πρόσωπο, ξεδιάλυνε ένα άλλο με γάζες και τσιρότα, που κάτι του θύμιζε μα δεν μπορούσε να ξεδιαλύνει ποιον. Το φορείο κύλισε αθόρυβα, ξανακοίταξε ως έβγαινε από την πόρτα, και βεβαιώθηκε πως, ναι, δεν ήταν αυτή. Ήταν ανδρικό το πρόσωπο και κάτι του θύμιζε. Κάποιον. Προσπάθησε να θυμηθεί, μα ήταν αδύνατο. Δεν μπορούσε, μα δεν έπρεπε κιόλας να κουράσει το μυαλό του. Σταμάτησε να σκέφτεται, κι έκλεισε τα μάτια του. Δεν του άρεσε καθόλου να βλέπει τους άλλους να τον κοιτούν περίλυπα από ψηλά, και να φεύγουν τα κεφάλια τους πάντα προς τα πίσω. Μερικές φορές μάλιστα του έτυχε, έτσι που πέρναγε το φορείο βιαστικά μπροστά τους, σταυροκοπιόντουσαν. Είτε να μην πάθουν τα ίδια, ή γιατί τον θεωρούσανε πεθαμένο. Τα άνοιξε πια, στο τμήμα του αιματολογικού, στο θάλαμο εννιά, που τον βάλανε για να αναρρώσει. Όμως, δεν ήταν θάλαμος νοσοκομείου αυτός. Ήταν ο Παράδεισος ήταν ο κήπος της Εδέμ με φτερωτούς αγγέλους, πουλιά και πυκνά λουλουδιασμένα, όλο άρωμα, δέντρα, και στη μέση, ν αστράφτει, με λίγα λουλούδια στην αγκαλιά, η Ασημίνα. Έκανε να σηκωθεί ο Πέτρος, τον κρατήσανε οι νοσοκόμες, και του θυμίσανε πως έπρεπε να είναι υπάκουος, και προπαντός ξαπλωμένος. Μια καινούργια εσωτερική αιμορραγία αυτή τη στιγμή θα ήταν μοιραία. Γι αυτό κι έμεινε σχεδόν ακίνητος στο καινούργιο κρεβάτι του, και περίμενε καρτερικά. Άκουσε το αλαφρό σούρσιμο από του καροτσιού τις ρόδες, και ένοιωσε να τον χαϊδεύει η ανάσα της, καθώς του μιλούσε σιγανά. ―Έμαθα πως θα σε έβγαζαν σήμερα από την εντατική και περίμενα. Ήθελα να σε δω μόνο. Πρωτού έρθουν οι γονείς σου. Γιατί σου χρωστώ ένα συγνώμην που την τελευταία φορά ήμουν τόσο κακιά μαζί σου. ―Είσαι πολύ καλή! Ευχαριστώ άγγελέ μου, ψιθύρισε πολύ ήρεμα. ―Σου χρωστώ ακόμη κάτι. Πρωτού έρθουν οι δικοί σου και με πιάσουν οι ντροπές. Ένα φιλί ευγνωμοσύνης, κι αγάπης. Με το που είπε τα τελευταία λόγια, κόντεψε κι άλλο το καρότσι, αναμάζωξε όλες της τις δυνάμεις, οπλίστηκε της αγάπης ρώμη στα αδύναμα μπράτσα της, ανασηκώθηκε, στηρίχτηκε αιωρούμενη στα πόδια της, χαμήλωσε προς το κρεβάτι, έσκυψε κι άλλο, και του έδωκε ένα φιλί. Το πρώτο ερωτικό γνήσιο της αγάπης φιλί στη ζωή του. Τούτη την ώρα μόλις βγήκε από την εντατική. Μόλις ξανάρθε στη ζωή. Απόμεινε έτσι μετέωρη η Ασημίνα, τον χώνεψε με τα κεχριμπαρένια της μάτια, και πρόστεσε. ―Συγνώμην που πήρα την πρωτοβουλία, αλλά περίμενα πολύ καιρό. Τώρα φεύγω και θα έρχομαι κάθε μέρα να σε βλέπω. Έχουμε πολλά να πούμε. Άφησε μετά να χαλαρώσουν τα ακρόνευρά της, κι έπεσε στο αναπηρικό καροτσάκι. Έστριψε, τον χαιρέτησε πάλι με ένα γλυκό παίξιμο των δαχτύλων, κι έφυγε, αφήνοντας πίσω της έναν άϋλο Πέτρο, σκαλωμένο στα σύννεφα, να πλέει ευτυχισμένος ανάμεσα σε γαλάζιο ουρανό και πλατινένια θάλασσα. Έτσι ευτυχισμένο τον βρήκε ο ύπνος και το μειδίαμα έμεινε μόνιμα ζωγραφισμένο στα χείλη του. Δεν καταλάβαινε και δεν ήθελε να καταλάβει τίποτα άλλο. Το άρωμα της σάρκας της και των χειλιών της η πυρά, ήταν γι αυτόν το σύμπαν ολάκερο. Μόνο σαν ξύπνησε κι ένοιωσε ανθρώπου πνοή, αλαφιασμένος έστριψε το κεφάλι, μα δεν ήταν αυτή. Ήταν μια άλλη γυναίκα, με παθιασμένη κι αυτή αγάπη. ―Πώς είσαι αγόρι μου; τον ρώτησε η μάνα του και σκούπισε τα κόκκινα μάτια της. Φριχτός ο πόνος, σαν έχεις παιδί ανάμεσα ζωής και θανάτου. Παραδίπλα, βουβός, έστεκε ο πατέρας του. ―Δοξάζουμε τον Θεό που είσαι τώρα καλά. Σε λίγες μέρες θα είσαι στο σπίτι μας, του είπε, κι αφού έσκυψε τον φίλησε κι αυτός. ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ Στο αρχοντικό Γεωργιάδη έγινε η παρουσίαση του βιβλίου του κ. Γ. Χουτζαίου «Τα νερά της Λέσβου». Το δριμύ ψύχος και η συνεχής βροχή συντέλεσαν ώστε το ακροατήριο να είναι ολιγάριθμο, όμως η παρουσίαση υπήρξε επιτυχής και κίνησε το ενδιαφέρον των παρισταμένων. Εντυπωσιακά ήταν η γενική εισαγωγή της καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Αιγαίου κυρίας Μαρίας Καραντανέλλη, όσο και οι λεπτομέρειες από το ιστορικό της έκδοσης που δόθηκαν από το συγγραφέα και από τον κ. Ηλία Κουρτζή, που υπήρξε και συμμαθητής του. Το γεγονός ότι θέσεις κλειδιά στο νησί μας κατέχονται από παλαιούς μαθητές του συγγραφέα, αλλά και η επίμονη προσπάθειά του να συγκεντρώσει όσα στοιχεία στοιχειοθετούν αυτή τη μελέτη, είχαν σαν αποτέλεσμα έναν τόμο 736 σελίδων με πολύτιμες πληροφορίες για όσους ασχοληθούν με το ίδιο θέμα και στο μέλλον. Αναμφισβήτητα, το βιβλίο αυτό αποτελεί πολύτιμο βοήθημα και για όσους ενδιαφέρονται να μυηθούν στην τεχνολογία της διαδικασίας για την απόκτηση πόσιμου νερού που να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της σχετικής νομοθεσίας και στα πορίσματα της επιστήμης. Στο βιβλίο αυτό δεν μπόρεσα να βρω επαρκή στοιχεία για την παροχή των πολυάριθμων (εκατοντάδες) γεωτρήσεων που αναφέρονται και μόνο ποιοτικά στοιχεία δίνονται με λεπτομέρεια. Η παράλειψη αυτή πιθανώς οφείλεται στο ότι δεν υπάρχει στο νησί Υπηρεσία που να διαθέτει επαρκώς αυτά τα στοιχεία και ίσως να μην τα αναζήτησε ο συγγραφέας. Χωρίς σαφή γνώση και διαφάνεια των στοιχείων για τις παροχές των ποικίλων σημείων υδροληψίας στο νησί (πηγές, φρέατα, γεωτρήσεις κλπ) δεν είναι δυνατόν να μορφώσει κανείς γνώμη για την τυχόν ανάγκη της Λέσβου σε πρόσθετες ποσότητες πόσιμου και αρδευτικού νερού και αφήνεται ανοικτό το πεδίο για χρηματισμό και κερδοσκοπία των τρωκτικών κάθε είδους σε βάρος της οικονομίας του νησιού, με τη μέθοδο των μη αναγκαίων μελετών και κατασκευών. Η οικονομική κρίση απροσδιόριστης διάρκειας που διανύουμε καθιστούν αυτή τη «λεπτομέρεια» προφανώς ουσιώδη. Ίσως η ΔΕΗ να διαθέτει στοιχεία του ηλεκτρικού ρεύματος που καταναλώνει κάθε γεώτρηση. Τα στοιχεία αυτά, συνδυαζόμενα με το μέσο βάθος άντλησης κάθε γεώτρησης (στάθμη ηρεμίας και στάθμη λειτουργίας) μπορούν να δώσουν ικανοποιητική εικόνα των ποσοτήτων που αντλούνται. Τα ποσοτικά αυτά στοιχεία είναι απαραίτητα για να αποκτήσει κάποιος σαφή εικόνα για το αν υπάρχει πρόβλημα νερού στο νησί μας και ποιο είναι το μέγεθός του. Η ανάγκη αυτή ίσως προκαλέσει το συγγραφέα για την εκπόνηση μιας συμπληρωματικής έρευνας, που θα περιλαμβάνει απαντήσεις και σε τυχόν άλλα ερωτήματα που θα τεθούν από τους αναγνώστες του βιβλίου. Η ολοκληρωμένη μελέτη του θέματος, πιστεύω πως θα αποτελέσει στο προσεχές και στο απώτερο μέλλον πολύτιμο βοήθημα για αρμόδιους υπαλλήλους του κράτους και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά και για κάθε καταναλωτή (υπαρκτό ή μελλοντικό) νερού. Από αυτή τη στήλη, συγχαίρω και ευχαριστώ το συγγραφέα για αυτή τη σημαντική προσφορά του στο νησί μας, που είναι επιστέγασμα της συνολικής προσφοράς του ως επιστήμονος και εκπαιδευτικού. Έπαινος ανήκει και στους είκοσι βασικούς χορηγούς αυτής της έκδοσης, διακεκριμένους επιχειρηματίες και επιστήμονες, χωρίς τη συνδρομή των οποίων η έκδοση της μελέτης δεν θα ήταν δυνατή. Ν.Μ. Το αγιασώτικο καρναβάλι. Οι ρίζες του και η πορεία του στο διάβα του χρόνου του Παν. Κουτσκουδή Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης» του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων η εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου του Παναγιώτη Μ. Κουτσκουδή «Το αγιασώτικο καρναβάλι. Οι ρίζες του και η πορεία του στο διάβα του χρόνου», που συνδιοργάνωσαν το Αναγνωστήριο Αγιάσου και ο Φιλοπρόοδος Σύλλογος Αγιασωτών της Αθήνας. Μετά τους χαιρετισμούς των προέδρων των δυο σωματείων, Κλεάνθη Κορομηλά και Βασίλη Λούπου, μίλησαν για το βιβλίο οι Θόδωρος Γραμματάς, καθηγητής θεατρολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, καθηγητής γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, και Γιάννης Χρ. Χατζηβασιλείου, φιλόλογος, μέλος της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών και αρχισυντάκτης του περιοδικού «Αγιάσος». Στη συνέχεια ο συγγραφέας, Παναγιώτης Μ. Κουτσκουδής, μαζί με τους σπουδαίους ηθοποιούς Χρίστο Μ. Χατζηπαναγιώτη και Στρατή Στ. Πανούριο, έκαναν μια αναδρομή στην ιστορική εξέλιξη του εθίμου, η οποία συνοδεύτηκε από την απόδοση καρναβαλικών στίχων και την προβολή στην οθόνη διαφανειών παλιών καρναβαλικών εκδηλώσεων. Ακούστηκαν και ηχητικά ντοκουμέντα. Ακολούθησε η προβολή ενός πολύ ενδιαφέροντος βίντεο του Αλέξανδρου Παπαχριστόπουλου με τίτλο «Πίσω απ τις μάσκες » που αναφερόταν στο παρασκήνιο του καρναβαλιού. Η εκδήλωση έκλεισε με το επίκαιρο καρναβαλικό μονόπρακτο του Αντώνη Μηνά «Γ ρουνου-ιός ΑΛΦΑ ΗΤΑ-1 (Μ)ΝΙ-1». | |||
| Επιστροφή | |||
Βιβλιοφάγος - Μόνιμες Στήλες
| |||||||||||
| |||||||||||
| |||||||||||
| |||||||||||
| |||||||||||
| |||||||||||
|