Το χειροκρότημα 
                Γράφει η Ελένη Κονιαρέλλη-Σιακή

Το χειροκρότημα είναι ένας από τους πιο κοινούς και παγκόσμια αναγνωρίσιμους τρόπους για να δείξουμε επιδοκιμασία, ενθουσιασμό ή ευγνωμοσύνη. Αν και σήμερα το θεωρούμε κάτι αυτονόητο και συνηθισμένο, θα δούμε ότι  έχει μεγάλη και ενδιαφέρουσα ιστορία. 
Και θ' αναρωτηθούμε: «Για ποιο λόγο χειροκροτούμε;» και ακόμα: «Ποια ανάγκη έκαμε τους ανθρώπους να χειροκροτούν όταν τους αρέσει κάτι, όταν για παράδειγμα βλέπουν μια πολύ ωραία και ενδιαφέρουσα ταινία στον κινηματογράφο , ή όταν με επιτυχία προσγειώνεται ένα αεροπλάνο;». Και πότε ακριβώς το χειροκρότημα απέκτησε τον ρόλο του «ως ένδειξη επιδοκιμασίας;». Στη Βίβλο υπάρχουν κάποιες αναφορές, ενώ πιστεύεται ότι και οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι είχαν ανάλογες συνήθειες.
Σύμφωνα με τον Ψυχολόγο Alan Crawley, σε πρόσφατη ανασκόπηση του θέματος, μας εξηγεί πως οι πρόγονοί μας, «πριν την ανάπτυξη  της γλώσσας, ίσως αντιλήφθηκαν ότι μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τον ήχο των χειροκροτημάτων για να προειδοποιήσουν για κινδύνους που πλησιάζουν, για να τρομάξουν  τους εχθρούς, ή για να παίξουν, ή για να τραβήξουν την προσοχή  σε κάτι που το θεωρούσαν πολύ σημαντικό. 
Το χειροκρότημα είναι αναπόσπαστο θέμα  με τη ζωντανή εμφάνιση. Έχει ειπωθεί ότι: «Το κοινό και οι ηθοποιοί αλληλοσυμπληρώνονται». Είναι πολύ σπάνιο και απίθανο να χειροκροτούμε εκθέσεις φωτογραφιών, παρουσίαση κτιρίων, βιβλίων, κ.ά., όμως χειροκροτούμε με ενθουσιασμό τα θεατρικά έργα, μπαλέτα, όπερες, κονσέρτα, και ομιλίες. Μόνο οι πιστοί δε συνήθιζαν να χειροκροτούν στην εκκλησία, μετά το τέλος της Θρησκευτικής Μουσικής.                                                 
Σε σύγκριση με τους προγόνους μας, φαίνεται ότι εκδηλώνουμε τα αισθήματά μας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, κυρίως όταν  θέλουμε να εκφράσουμε την αποδοκιμασία μας. Για παράδειγμα: Το κοινό  του Κόβεντ Γκάρντεν  εμπόδισε  το 1809  τις παραστάσεις  επί 67 συνεχείς ημέρες διαμαρτυρόμενο  για την αύξηση των τιμών των εισιτηρίων.
Το χειροκρότημα είναι απλό, ηχηρό, και δε χρειάζεται να υπάρχουν λέξεις. Είναι ένας «μη λεκτικός τρόπος επικοινωνίας» και γι' αυτό  έχει διατηρηθεί στο χρόνο και χρησιμοποιείται σχεδόν σε κάθε κουλτούρα του κόσμου.
Η  πρακτική του χειροκροτήματος εμφανίζεται έντονα στην  Αρχαία  Ρώμη και στην Αρχαία Ελλάδα.
Στην Αρχαία Ρώμη, οι θεατές σε θεάματα και παραστάσεις, χειροκροτούσαν, χτυπούσαν τα πόδια τους  ή  κουνούσαν τις άκρες των ενδυμάτων τους, για να δείξουν την επιδοκιμασία τους. Οι Ρωμαίοι Αυτοκράτορες, όπως ο Νέρωνας, πλήρωναν ομάδες επαγγελματιών  «χειροκροτητών»  για να ενθαρρύνουν  το κοινό  και να κάνουν τις παραστάσεις να φαίνονται πιο δημοφιλείς.  Διαβάζουμε ότι ο Νέρων, απαγγέλλοντας δικούς του στίχους σε αμφιθέατρο της Νάπολης, ενθουσιάστηκε τόσο πολύ από το ρυθμικό χειροκρότημα  ενός πλήθους  Αλεξανδρινών, που διάλεξε  μερικούς νέους ιππότες και  πάνω από 5.000  γεροδεμένους νέους, για να μάθουν την Αλεξανδρινή μέθοδο χειροκροτήματος. Οι  χειροκροτητές χωρίστηκαν σε ομάδες: Τις «Μέλισσες» (που έκαναν έναν θορυβώδη βόμβο), τα «Κεραμίδια» (που χειροκροτούσαν  με το κοίλο μέρος των χεριών) και τα «Τούβλα» (που χειροκροτούσαν με τεντωμένα χέρια). Οι ιππότες που τους καθοδηγούσαν πληρώνονταν  προς 400 κομμάτια χρυσού την παράσταση.
Στην  Αρχαία Αθήνα, το απλό χειροκρότημα χρονολογείται από πολύ παλιά. Στις παραστάσεις του Αρχαίου Δράματος στην Αθήνα το χειροκρότημα το θεωρούσαν  ένδειξη τόσο της  επιδοκιμασίας, όσο και της συμμετοχής και οι τραγωδίες του Σοφοκλή, του Ευριπίδη και του Αισχύλου, συναγωνίζονταν η μία την άλλη. Στο βιβλίο του, «Πλήθη και Εξουσία», ο Ελίας Κανέτι ονομάζει «λιμνάζον πλήθος» εκείνο το πλήθος που περιμένει παθητικά και ξαφνικά προβαίνει σε μια αυθόρμητη δυνατή συναισθηματική εκδήλωση.
Οι προσπάθειες να επηρεαστούν οι ηθοποιοί και το κοινό στις παραστάσεις της Αρχαίας Αθήνας, οδήγησαν στις οργανωμένες ομάδες χειροκροτητών ή αλλιώς όπως τους έλεγαν «κλάκες». Οι «κλάκες» άνθισαν στα θέατρα του Λονδίνου και του Παρισιού  τον  18ο αιώνα. Είναι φανερό ότι οι οργανωτές των παραστάσεων  είχαν αντιληφθεί ότι για να μην οδηγηθούν σε αποτυχία, θα έπρεπε φίλοι και συνάδελφοι των ηθοποιών να είναι έτοιμοι να χειροκροτήσουν θερμά τις συγκεκριμένες στιγμές, καλύπτοντας έτσι τις τυχόν αποδοκιμασίες.
Το 1830 είχε ιδρυθεί στο Παρίσι μία «Υπηρεσία Δραματικών Επιτυχιών», και οι «κλάκες» βρίσκονταν πάντα στο προσκήνιο έτοιμοι να παρέμβουν αν θα χρειαζόταν. Στα τέλη του 19ου αιώνα όμως, σημειώθηκε κάποια υποχώρηση. Αλλά στις Όπερες, την έκταση των χειροκροτημάτων την έγραφαν και την παρακολουθούσαν οι διοργανωτές, που γνώριζαν  επακριβώς  ποιος  χρόνος χειροκροτημάτων είναι ικανοποιητικός και ποιος όχι. Στην Αρχαία Ελλάδα αν και δεν υπάρχει πλούσια καταγραφή για το χειροκρότημα, υπήρχαν διάφορες μορφές δημόσιας επιδοκιμασίας, όπως έντονες φωνές ή κινήσεις. Οι θεατρικοί αγώνες στις Διονυσιακές γιορτές είχαν και  «ψήφο» του κοινού για τον καλύτερο συγγραφέα ή το καλύτερο έργο. Μετά όμως, από έρευνες της ιστορίας των χειροκροτημάτων, βλέπουμε ότι μία εκδήλωση  χειροκροτημάτων που μοιάζει αυθόρμητη, συχνά είναι προσχεδιασμένη  και χαρακτηρίζεται  από τις δικές τους παραδόσεις  και στρατηγικές.
Τέλος, ολοκληρώνοντας το θέμα των χειροκροτημάτων, θα δούμε  ποιο είναι το «ρεκόρ» των ανακλήσεων στη σκηνή. Και αυτό το «ρεκόρ» το κατέχει ο Λουτσιάνο Παβαρότι, που αναγκάστηκε να  επιστρέψει στη σκηνή 165 φορές, μετά την ερμηνεία του  ρόλου του Νεμορίνο στο «Ελιξίριο του Έρωτα» του Ντονιτσέτι,  στην  Όπερα του Βερολίνου. Τα χειροκροτήματα κράτησαν 1 ώρα και 7 λεπτά, μέσα σε ένα πανδαιμόνιο από φωνές ευχαρίστησης, συγκίνησης,  και  ενθουσιασμού!