Ουγγαρία σε τροχιά σύγκρουσης με Ουκρανία

Η Ουκρανία έχει αναδειχθεί σε κεντρικό ζήτημα της προεκλογικής εκστρατείας στην Ουγγαρία, με την κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν να κάνει λόγο για «απειλές» από το Κίεβο και για απόπειρα παρέμβασης στην ουγγρική εσωτερική πολιτική.
Δεν είναι η πρώτη φορά βέβαια που ο ακροδεξιός ηγέτης με την φιλορωσική του στάση δημιουργεί προβλήματα στην ΕΕ την ίδια στιγμή που προβοκάρει την Ουκρανία, αυξάνοντας τις φωνές διαμαρτυρίας πολλών ευρωπαϊκών χωρών για το αν τελικά η Ουγγαρία θα έπρεπε να βρίσκεται σε αυτό το χρονικό σημείο εντός ΕΕ.
Ο υπουργός Επικρατείας Γκέργκελι Γκουλιάς δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στη Βουδαπέστη ότι οι δηλώσεις από ουκρανικής πλευράς έχουν λάβει «νέα διάσταση», καθώς περιλαμβάνουν πλέον και «στρατιωτικές απειλές». 
Οι τοποθετήσεις αυτές πραγματοποιούνται σε μια περίοδο αυξημένης πολιτικής πίεσης για το κυβερνόν κόμμα Fidesz, το οποίο εμφανίζεται να υστερεί δημοσκοπικά έναντι της αντιπολιτευόμενης παράταξης TISZA ενόψει των εκλογών της 12ης Απριλίου.
Σύμφωνα με τον Γκουλιάς, η αναφορά σε ενδεχόμενη «στρατιωτική εισβολή» διατυπώθηκε από Ουκρανό αξιωματικό που έχει τιμηθεί από τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ο Ούγγρος υπουργός φέρεται να αναφερόταν στον Γεβχέν Καράς, ο οποίος, σύμφωνα με ουγγρικά μέσα ενημέρωσης, εμφανίζεται σε βίντεο να δηλώνει ότι ουκρανική ταξιαρχία θα μπορούσε «ανά πάσα στιγμή» να εισέλθει στην Ουγγαρία εάν ο Όρμπαν προχωρούσε σε «προκλητικές» ενέργειες.
Η ουγγρική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τέτοιου είδους δηλώσεις δεν μπορούν να αγνοηθούν, παρότι ένα πραγματικό σενάριο στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Ουκρανίας και κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ θεωρείται εξαιρετικά απίθανο. 
Η Βουδαπέστη επισημαίνει ότι οι φερόμενες απειλές προέρχονται από μια χώρα που δεν είναι μέλος ούτε της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ουγγαρία, ως μέλος και των δύο οργανισμών, οφείλει να αντιμετωπίζει σοβαρά τέτοιες αναφορές.
Παλιά ιστορία 
Η ένταση στις σχέσεις Βουδαπέστης–Κιέβου δεν είναι καινούργια. Ήδη από τα πρώτα στάδια της ρωσικής εισβολής, η ουγγρική κυβέρνηση επέλεξε μια πιο επιφυλακτική στάση σε σύγκριση με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ. 
Ο Βίκτορ Όρμπαν έχει επανειλημμένα επικρίνει την πολιτική των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, υποστηρίζοντας ότι επιβαρύνουν δυσανάλογα τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Η Ουγγαρία έχει ζητήσει εξαιρέσεις σε κρίσιμους τομείς, ιδίως στην ενέργεια, επικαλούμενη τη μεγάλη εξάρτηση της χώρας από το ρωσικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο.
Παράλληλα, έχει καθυστερήσει ή διαπραγματευτεί σκληρά ευρωπαϊκά πακέτα οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, προκαλώντας δυσαρέσκεια σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
«Δεχόμαστε πιέσεις από το Κίεβο»
Σε πρόσφατη προεκλογική ομιλία του, ο Όρμπαν χαρακτήρισε την Ουκρανία «αντίπαλο», κατηγορώντας το Κίεβο ότι επιδιώκει να πιέσει τη Βουδαπέστη να αποκοπεί από τη ρωσική ενέργεια. 
Η ρητορική αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πολιτικό αφήγημα περί «υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας» απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις, είτε αυτές προέρχονται από τις Βρυξέλλες είτε από την Ουκρανία.
Η κυβέρνηση προβάλλει τη θέση ότι προστατεύει τα ουγγρικά νοικοκυριά από αυξήσεις τιμών και ενεργειακή ανασφάλεια, ενώ η αντιπολίτευση την κατηγορεί ότι απομονώνει τη χώρα και υπονομεύει τη διεθνή της αξιοπιστία.
Η σχέση του Βίκτορ Όρμπαν με τη Μόσχα αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες κριτικής εις βάρος του εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με το Κρεμλίνο και έχει στηρίξει στρατηγικές συνεργασίες με τη Ρωσία, όπως η επέκταση του πυρηνικού σταθμού Πακς από τη ρωσική Rosatom. 
Αν και η Βουδαπέστη έχει καταδικάσει επίσημα τη ρωσική εισβολή, η πολιτική της συχνά αποκλίνει από τη σκληρότερη γραμμή που υιοθετούν άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Η στάση αυτή έχει οδηγήσει αρκετούς Ευρωπαίους αξιωματούχους να χαρακτηρίζουν την Ουγγαρία «αδύναμο κρίκο» στην προσπάθεια διατήρησης ενιαίου μετώπου απέναντι στη Ρωσία.
Η αντιπαράθεση με την ΕΕ
Πέραν της εξωτερικής πολιτικής, η Ουγγαρία βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο αντιπαράθεσης με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ για ζητήματα κράτους δικαίου, ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης. 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ενεργοποιήσει μηχανισμούς αιρεσιμότητας και έχει παγώσει σημαντικά ευρωπαϊκά κονδύλια, επικαλούμενη ανησυχίες για τη διαφάνεια και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών στη χώρα. 
Η Βουδαπέστη απορρίπτει τις κατηγορίες ως πολιτικά υποκινούμενες και κάνει λόγο για ιδεολογική πίεση από τις Βρυξέλλες.
Στο πλαίσιο αυτό, η ανάδειξη της Ουκρανίας ως απειλής εν μέσω προεκλογικής περιόδου αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει την εξωτερική ένταση ως απόδειξη ότι η χώρα βρίσκεται υπό πίεση από πολλαπλά μέτωπα, ενώ η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι η δραματοποίηση της κατάστασης εξυπηρετεί εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες.
Σε κάθε περίπτωση, η ουγγρική στάση απέναντι στην Ουκρανία και τη Ρωσία εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα όχι μόνο για την εσωτερική πολιτική σκηνή της χώρας, αλλά και για τη συνοχή και τη στρατηγική κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια περίοδο παρατεταμένης γεωπολιτικής αστάθειας.
Οι αντιδράσεις για τη στάση της Ουγγαρίας απέναντι στην Ουκρανία και τη Ρωσία προέρχονται κυρίως από τρία επίπεδα: τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, επιμέρους κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά και από το ΝΑΤΟ και διεθνείς πολιτικούς κύκλους.
Ευρωπαϊκές αντιδράσεις κατά Ορμπάν 
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η βασική κριτική αφορά το γεγονός ότι η Βουδαπέστη έχει επανειλημμένα καθυστερήσει ή μπλοκάρει αποφάσεις που απαιτούν ομοφωνία, όπως πακέτα οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία, κυρώσεις κατά της Ρωσίας ή δηλώσεις κοινής εξωτερικής πολιτικής. 
Πολλοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι κατηγορούν την κυβέρνηση Όρμπαν ότι χρησιμοποιεί το δικαίωμα βέτο ως διαπραγματευτικό μοχλό για να αποσπάσει παραχωρήσεις, κυρίως σε ό,τι αφορά την αποδέσμευση ευρωπαϊκών κονδυλίων που έχουν παγώσει λόγω ανησυχιών για το κράτος δικαίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ενεργοποιήσει τον μηχανισμό αιρεσιμότητας για το κράτος δικαίου, παγώνοντας δισεκατομμύρια ευρώ από τα ταμεία συνοχής και το Ταμείο Ανάκαμψης. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα ότι η ΕΕ συνδέει τη χρηματοδότηση με τη συμμόρφωση σε δημοκρατικά πρότυπα, ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και διαφάνεια στη διαχείριση των πόρων.
Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν διατυπωθεί ακόμη πιο έντονες επικρίσεις. Ψηφίσματα έχουν χαρακτηρίσει την Ουγγαρία ως «εκλογική απολυταρχία» ή έχουν εκφράσει σοβαρές ανησυχίες για την ποιότητα της δημοκρατίας στη χώρα. Πολλοί ευρωβουλευτές θεωρούν ότι η φιλορωσική ρητορική της ουγγρικής κυβέρνησης υπονομεύει την ευρωπαϊκή ενότητα απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα.
Δυσαρέσκεια για τη Βουδαπέστη 
Σε επίπεδο κρατών-μελών, ιδιαίτερα οι χώρες της Βαλτικής, η Πολωνία (παρά τις παλαιότερες ιδεολογικές συγκλίσεις με τον Όρμπαν), καθώς και κράτη της Βόρειας και Δυτικής Ευρώπης έχουν εκφράσει δυσαρέσκεια για τη στάση της Βουδαπέστης. Η βασική ανησυχία είναι ότι η Ουγγαρία δημιουργεί ρήγματα στο κοινό μέτωπο στήριξης της Ουκρανίας, σε μια περίοδο που η ενότητα θεωρείται στρατηγικά κρίσιμη.
Στο ΝΑΤΟ, αν και η Ουγγαρία παραμένει πλήρες και ενεργό μέλος, υπάρχει προβληματισμός για τη ρητορική που διαφοροποιείται από τη σκληρή γραμμή έναντι της Μόσχας. Παρά ταύτα, η Βουδαπέστη δεν έχει απομακρυνθεί θεσμικά από τη Συμμαχία και δεν έχει αμφισβητήσει τη συλλογική άμυνα.
Παράλληλα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνή μέσα ενημέρωσης επικρίνουν την ουγγρική κυβέρνηση για περιορισμούς στην ελευθερία του Τύπου, στην ακαδημαϊκή ανεξαρτησία και στη λειτουργία της κοινωνίας των πολιτών. Η σύνδεση αυτών των ζητημάτων με τη στάση έναντι της Ρωσίας ενισχύει το αφήγημα ότι η Ουγγαρία απομακρύνεται από τις φιλελεύθερες δημοκρατικές αρχές που αποτελούν θεμέλιο της ΕΕ.
Συνολικά, οι αντιδράσεις δεν αφορούν μόνο τη στάση της Ουγγαρίας στον πόλεμο της Ουκρανίας, αλλά εντάσσονται σε μια ευρύτερη συζήτηση για τον ρόλο της χώρας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα όρια της εθνικής κυριαρχίας και τη συνοχή της κοινής ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.