Γράφει η Χάρις Βωβού

Το παιδικό βιβλίο αποτελεί ένα διαχρονικό δώρο για κάθε Χριστούγεννα. Είναι αυτή η εποχή του χρόνου όπου τα ράφια των βιβλιοπωλείων, γεμίζουν με βιβλία με χριστουγεννιάτικες ιστορίες, εξώφυλλα με ταράνδους, ξωτικά και Άη Βασίληδες. Μέσα στα μικρά βιβλιοπωλεία του νησιού μας συναντάμε εικόνες ζεστές, που θυμίζουν κάτι από την παιδική μας ηλικία. Αφηγήσεις ιστοριών που μας ταξιδεύουν με τη φαντασία μας σε μέρη παραμυθένια, συνοδευόμενες με εικονογραφήσεις πολύχρωμες.
Ο «Δ» επισκέφθηκε το πιο παλιό βιβλιοπωλείο στη Λέσβο, και πιθανόν σε ένα από τα παλαιότερα της Ελλάδας, που ιδρύθηκε το 1827 ως επιχείρηση εμπορίας χαρτιού, ενώ στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα προστέθηκε η πώληση βιβλίων και η φωτογραφία. Μια οικογενειακή επιχείρηση, η οποία έχει επιβιώσει στο πέρασμα των αιώνων από γενιά σε γενιά. Όπως εξηγεί η ιδιοκτήτρια του ιστορικού βιβλιοπωλείου «Χατζηδανιήλ», Κλειώ Χατζηδανιήλ, οι πωλήσεις των βιβλίων γνώρισαν μια κορύφωση τις δεκαετίες 1970, 1980 και 1990 μέχρι τη μεγάλη οικονομική κρίση των αρχών του 21ου αιώνα.
Στη συνέντευξη που παραχώρησε η Κ. Χατζιδανιήλ, μιλά για την αυξανόμενη τάση προς την κλασική λογοτεχνία και τα βιβλία γνώσεων, την αφαίρεση σκηνών βίας από τα κλασικά παραμύθια, ενώ προτείνει τα τέσσερα καλύτερα χριστουγεννιάτικα παιδικά βιβλία ντόπιων συγγραφέων, οι οποίοι είναι περισσότεροι τα τελευταία χρόνια.
Επίσης, εξηγεί τι προσφέρει στην ανάπτυξη των παιδιών το έντυπο βιβλίο, πού οφείλεται το πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για το παιδικό βιβλίο, κυρίως την περίοδο των Χριστουγέννων και το καλοκαίρι όπου οι πωλήσεις αυξάνονται, αλλά και πώς κινείται η αγορά παιδικού βιβλίου στο νησί μας.

Πώς κινείται η αγορά του παιδικού βιβλίου στο νησί μας;
Η αγορά του παιδικού βιβλίου κινείται πάρα πολύ καλά, όχι μόνο στο νησί μας, αλλά πανελλαδικά και πανευρωπαϊκά. Αυτό γίνεται, γιατί βγαίνουν πολύ περισσότερα παιδικά βιβλία σε σύγκριση με τις προηγούμενες δεκαετίες. Το παιδί έχει γίνει στόχος διαφημιστικών εκστρατειών, όπως και πώλησης.
Παλιότερα στόχος ήταν οι ενήλικοι άνδρες και γυναίκες. Τώρα έχει στραφεί γενικά πάρα πολύ στο παιδί. Οπότε μέσα σε αυτόν τον κύκλο του εμπορίου έχει αυξηθεί η πώληση και η διαφήμιση παιδικών βιβλίων, όπως και οι εκδόσεις αυτών, αντίστοιχα.
Επίσης, υπάρχει και το θέμα της παγκοσμιοποίησης. Ότι δηλαδή εκδίδονται τα ίδια βιβλία σε πάρα πολλές γλώσσες ταυτόχρονα. Οπότε, υπάρχει μια πάρα πολύ σημαντική ώθηση στη διακίνηση των παιδικών βιβλίων. Και ένα χαμηλότερο κόστος παραγωγής που είναι σημαντικό.
Σίγουρα είναι πολύ αυξημένες οι πωλήσεις παιδικών βιβλίων σε σχέση με το παρελθόν. Τη δεκαετία 1970  - 1980 ο κύριος όγκος ήταν βιβλία για ενήλικες και λιγότερα παιδικά βιβλία, καθώς ήταν και λιγοστά τα παιδικά βιβλία. Στη δική μας εποχή είναι τα ίδια, και σε πολλές περιπτώσεις είναι μεγαλύτερες οι πωλήσεις παιδικών βιβλίων.

Πού οφείλονται οι αυξημένες πωλήσεις στην εποχή μας;
Ήταν η κατεύθυνση της αγοράς. Όταν έγινε στόχος το παιδί, αλλά και οι ηλικιωμένοι. Βλέπουμε σε διαφημίσεις προϊόντα να απευθύνονται πια τόσο πολύ σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας και όχι σε νεαρές γυναίκες. Γιατί είναι αυτές που έχουν αγοραστική δύναμη πια. 
Αντίστοιχα και οι γονείς που έχουν μικρά παιδιά, επενδύουν στο παιδί. Οπότε το βιβλίο είναι μέσα σε αυτόν τον κύκλο των πωλήσεων. Είναι πού στοχεύει η αγορά. Επίσης, οι γονείς είναι πλέον πολύ πιο μορφωμένοι και καταλαβαίνουν την αξία του εξωσχολικού βιβλίου για τα παιδιά τους, σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες.

Τι προσφέρει το παιδικό βιβλίο στο παιδί;
Θα πρέπει να διαφοροποιήσουμε αυτά που προσφέρει στο παιδί η γνώση, η οποία αποκομίζεται μέσα από τον υπολογιστή ή το κινητό, και σε αυτά που αποκομίζει μέσα από το διάβασμα ενός βιβλίου. Όσον αφορά στις ξερές, στείρες γνώσεις, όπως ποιο είναι το μεγαλύτερο ηφαίστειο, τόσο το κινητό και ο υπολογιστής, όσο και τα βιβλία προσφέρουν το ίδιο πράγμα.
Τα βιβλία, όμως, προσφέρουν κάτι περισσότερο. Καλλιεργούν στο παιδί την κριτική ικανότητα. Τόσο τα λογοτεχνικά βιβλία, όσο και τα βιβλία γνώσεων, γιατί όταν η γνώση περνά στο παιδί μέσα από την εικόνα του κινητού, του υπολογιστή ή της τηλεόρασης, αποθηκεύεται κατευθείαν. Δεν λειτουργεί η κρίση. Αποθηκεύεται η εικόνα, ότι αυτό έτσι είναι.
Μέσα από την ανάγνωση ενός βιβλίου που υπάρχει η εικόνα, αλλά υπάρχει και το σχετικό κείμενο, το παιδί που διαβάζει μπορεί να κάνει συγκρίσεις. Λειτουργεί η κρίση για το αν είναι σωστό ή λάθος. Περνά δηλαδή μέσα από ένα κόσκινο αυτό που διαβάζει το παιδί. Και αυτή είναι μια πολύ σημαντική λειτουργία του τρόπου της ανθρώπινης σκέψης. Και είναι αυτή που πρέπει να προωθήσουμε για να καλλιεργήσουμε, για να μην υπάρχει έλεγχος της σκέψης του ανθρώπου στις επόμενες γενιές. Την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης.

Πώς μπορεί το βιβλίο να διαπλάσει την ψυχοσύνθεση του παιδιού ή του εφήβου, και μέχρι ποια ηλικία;
Μπορεί να δώσει κατευθυντήριες γραμμές ή να δώσει τα ερεθίσματα. Ποιο είναι το καλό και το κακό. Ποιο είναι το σωστό και το λάθος. Αν ανατρέξουμε στο ποια είναι τα ηλεκτρονικά παιχνίδια που παίζουν τα παιδιά ή ποιες είναι οι παραστάσεις από τα κινητά, θα δούμε ότι το βιβλίο τους προσφέρει έναν εναλλακτικό κόσμο.
Αρκεί βέβαια να γίνεται και σωστή επιλογή του βιβλίου από τους γονείς ή να δέχονται τις προτάσεις από τον υπεύθυνο βιβλιοπώλη, ο οποίος είναι και γνώστης των βιβλίων. Βλέπω ότι ο γονιός από ένστικτο διαλέγει πάντα το σωστό βιβλίο για το παιδί του στις περισσότερες περιπτώσεις, γνωρίζοντας την ψυχοσύνθεση του παιδιού, καταλαβαίνοντας τι είναι αυτό που θέλει το παιδί, αλλά και αυτό που λείπει από το παιδί. Νομίζω ότι κάνει πάντα τη σωστή επιλογή.

Το ψηφιακό βιβλίο έχει επηρεάσει τις πωλήσεις του έντυπου;
Όχι ιδιαίτερα. Στην Ελλάδα όχι. Υπήρχε μια αύξηση της διακίνησης ψηφιακών βιβλίων τα προηγούμενα χρόνια σε χώρες του εξωτερικού, κυρίως στην Αμερική, λιγότερο στην Ευρώπη. Αλλά τώρα στις ευρωπαϊκές χώρες το ηλεκτρονικό βιβλίο γνωρίζει μια πολύ μεγάλη πτώση.
Ο άνθρωπος μέσα στο πέρασμα των αιώνων έχει μάθει να διαβάζει από κάτι υλικό, από κάτι απτό. Δεν έχει προσαρμοστεί ακόμα πλήρως, νομίζω, ο ανθρώπινος εγκέφαλος στο να αποκομίζει γνώσεις, να καταλαβαίνει και να κρίνει μέσα από το κινητό τηλέφωνο ή ένα ψηφιακό βιβλίο. Είναι αρκετά δύσκολο, έχω προσπαθήσει και εγώ πάρα πολλές φορές να διαβάσω κάτι από το ψηφιακό βιβλίο, αλλά δεν μπορώ να θυμηθώ. Δεν λειτουργεί η μνήμη μου, η ικανότητα απομνημόνευσης. Είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.

Ποιο είναι διαχρονικά το παιδικό βιβλίο με τις περισσότερες πωλήσεις;
Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟΝ ΕΝΤΥΠΟ "Δ"