Η Ιρανική εξέγερση και ο ρόλος της αντιπολίτευσης 
Του Φίλιππου Ζάχαρη (zachfil64@gmail.com)
Το Ιράν σείεται στην κυριολεξία από τις διαδηλώσεις κατά του θεοκρατικού καθεστώτος, το οποίο αντιδρά με μεγάλη σφοδρότητα, απόδειξη όχι μόνο ενός απλού αυταρχισμού αλλά μιας στυγνής τυραννίας και δικτατορίας που πνίγει στο αίμα μια αυθόρμητη εξέγερση χωρίς εξαρτήσεις και υποκινήσεις, γεγονός που πολύ θα ήθελαν να αποδειχθεί οι γνωστοί αριστεροί κύκλοι της σιωπής που ήταν λαλίστατοι για την Παλαιστίνη. 
Πρόκειται για μια μεγάλη εξέγερση ενός λαού που έχει υποστεί τα πάνδεινα από τις ηγεσίες του διαχρονικά, έναν λαό που πληρώνει με το αίμα του την κατάκτηση αυτονόητων ελευθεριών όχι μόνο σε ότι αφορά την θέση της γυναίκας στην κοινωνία αλλά του δικαιώματος φωνής που εκφράζει την αντίθετη άποψη.
Το αν τελικά επέμβουν οι Αμερικανοί στο Ιράν αυτό είναι άλλο θέμα και δεν αφορά την πεμπτουσία της εν λόγω εξέγερσης που θα το ξαναπώ, συναντά μια αδιάφορη έως προκλητική στάση της κατά τα άλλα «αγωνιστικής Αριστεράς». 
Τα είδαμε και τα ζήσαμε βέβαια (την απόλυτη σιωπή) όλα αυτά και στην περίπτωση της βάρβαρης ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία με ασύλληπτο αριθμό νεκρών στον άμαχο πληθυσμό αλλά και στην σφαγή των νέων στο Rave Party στη Γάζα, που έδωσε την αφορμή για την ισραηλινή επίθεση. Η σιωπή λοιπόν είναι και πάλι εκκωφαντική και όχι απλά ηχηρή. 
Στο Ιράν, όμως, η κατάσταση είναι και παραμένει εκτός ελέγχου και παρά τις όποιες εκκλήσεις για αποφυγή της κρατικής βίας, η απάντηση του καθεστώτος είναι μεγαλύτερη και διευρυμένη καταστολή. 
Είναι, όμως, έτοιμη και η αντιπολίτευση στο Ιράν να αναλάβει τα ηνία της χώρας σε περίπτωση κατάρρευσης του θεοκρατικού καθεστώτος; Και ποια είναι αυτή η αντιπολίτευση και σε ποιες πολιτικές δυνάμεις εδράζεται; 
Ακολουθεί σύντομη ανάλυση των συνθηκών κάτω από τις οποίες μπορεί να υπερισχύσει η Αντιπολίτευση, η οποία καθώς φαίνεται είναι μάλλον διχασμένη. 
Ο κατακερματισμός της ιρανικής αντιπολίτευσης στην εξορία: ιστορικές συνέχειες και σύγχρονες προκλήσεις
Οι πρόσφατες λοιπόν κοινωνικές κινητοποιήσεις στο Ιράν ανέδειξαν εκ νέου το διαχρονικό πρόβλημα της πολιτικής εκπροσώπησης της αντιπολίτευσης, ιδίως εκείνης που δρα εκτός των εθνικών συνόρων. 
Παρά την ένταση και τη διάρκεια των διαμαρτυριών, η ιρανική αντιπολίτευση στην εξορία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από βαθύ κατακερματισμό, ο οποίος περιορίζει τη δυνατότητά της να λειτουργήσει ως αξιόπιστος πολιτικός συνομιλητής, τόσο για την ιρανική κοινωνία, όσο και για τη διεθνή κοινότητα.
Ο πυρήνας αυτής της διάσπασης εντοπίζεται σε ιστορικές αντιπαραθέσεις που προηγούνται της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979. 
Οι μοναρχικοί κύκλοι που συσπειρώνονται γύρω από τον Ρεζά Παχλαβί αντλούν τη νομιμοποίησή τους από την προεπαναστατική κρατική συνέχεια, προβάλλοντας ένα αφήγημα κοσμικού εκσυγχρονισμού και θεσμικής σταθερότητας. 
Αντιθέτως, οι Λαϊκοί Μουτζαχεντίν (Mujahedin-e Khalq, MEK) ενσωματώνουν μια υβριδική ιδεολογία που συνδυάζει στοιχεία ισλαμισμού και αριστερού ριζοσπαστισμού, ενώ η ιστορική τους επιλογή της ένοπλης αντιπαράθεσης και η συνεργασία με το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν κατά τον πόλεμο Ιράν–Ιράκ έχουν διαβρώσει σοβαρά τη νομιμοποίησή τους στο εσωτερικό της χώρας.
Η διαμάχη μεταξύ αυτών των δύο πόλων δεν συνιστά απλώς ιδεολογική διαφοροποίηση, αλλά αντανακλά ανταγωνιστικές ερμηνείες της ιρανικής πολιτικής ιστορίας και της έννοιας της πολιτικής νομιμότητας. 
Ως αποτέλεσμα, η αντιπολίτευση στην εξορία αδυνατεί να συγκροτήσει έναν ελάχιστο κοινό παρονομαστή που θα επέτρεπε τη διαμόρφωση ενός συμπεριληπτικού πολιτικού προγράμματος. Η απουσία μιας ευρέως αποδεκτής ηγεσίας ή συντονιστικού μηχανισμού καθιστά προβληματική κάθε απόπειρα θεσμικής εκπροσώπησης των κοινωνικών αιτημάτων που εκφράζονται στο εσωτερικό του Ιράν.
Το πρόβλημα αυτό επιτείνεται από τη δομική απόσταση μεταξύ διασποράς και εγχώριας κοινωνίας. Οι κοινωνικές δυναμικές στο Ιράν έχουν μεταβληθεί ριζικά τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες: ο πληθυσμός έχει αυξηθεί και αστικοποιηθεί, τα επίπεδα εκπαίδευσης έχουν βελτιωθεί, ενώ νέες μορφές πολιτικής υποκειμενικότητας -ιδίως μεταξύ των γυναικών και της νεολαίας- διαμορφώνουν ένα πλαίσιο αιτημάτων που υπερβαίνει τα παραδοσιακά διλήμματα «μοναρχία ή θεοκρατία». 
Οι σύγχρονες κινητοποιήσεις αρθρώνουν λόγο περί ατομικών δικαιωμάτων, κοινωνικής ισότητας και κοσμικής διακυβέρνησης, χωρίς σαφή αναφορά σε ιστορικά καθεστώτα ή οργανωμένες εξόριστες ομάδες.
Υπό αυτό το πρίσμα, η επιμονή της αντιπολίτευσης στην εξορία σε παλαιές ιδεολογικές και οργανωτικές φόρμες ενέχει τον κίνδυνο πολιτικής περιθωριοποίησης. 
Η διεθνής εμπειρία μεταβάσεων δείχνει ότι η αποτελεσματική εξωτερική αντιπολίτευση προϋποθέτει υψηλό βαθμό εσωτερικής συνοχής, θεσμική ευελιξία και διαρκή ανατροφοδότηση με τις κοινωνικές δυνάμεις στο εσωτερικό της χώρας.
Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, η διασπορά τείνει να λειτουργεί περισσότερο ως χώρος συμβολικής αντιπαράθεσης παρά ως καταλύτης πολιτικής αλλαγής.
Εν κατακλείδι, ο κατακερματισμός της ιρανικής αντιπολίτευσης στην εξορία δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά προϊόν ιστορικών ασυνεχειών και ανεπίλυτων πολιτικών τραυμάτων. 
Η υπέρβασή του απαιτεί όχι μόνο οργανωτική ανασύνταξη, αλλά και αναστοχασμό επί των ίδιων των εννοιολογικών βάσεων της πολιτικής αντιπαράθεσης στο Ιράν. 
Χωρίς μια τέτοια αναθεώρηση, η απόσταση μεταξύ κοινωνικής διαμαρτυρίας και πολιτικής εναλλακτικής είναι πιθανό να διευρυνθεί περαιτέρω.
Η πλάστιγγα λοιπόν γέρνει προς τον ίδιο τον ιρανικό λαό που ζητά με ένταση την απαλλαγή από την θεοκρατία. Τον λαό αυτό που επί πολλά χρόνια δεν ανέχεται δικτατορίες και αυταρχικά καθεστωτικά αποστήματα. 
Που πληρώνει με το αίμα του τις δημοκρατικές διεκδικήσεις. Και αυτό σε πείσμα του δήθεν φιλο-δυτικού σεναρίου που κατεργάζονται τα άδεια μυαλά του υποτιθέμενου προοδευτικού κόσμου.