Γράφει: ο Δημήτριος Χατζηλίας   
                          Επίτιμος Σχολικός Σύμβουλος

Από το 2001 μέχρι σήμερα διαβάζω και φυλάγω όλα τα Ημερολόγια της Μητρόπολης Μηθύμνης. Μικρά σε μέγεθος, απλά στην εκτύπωση, πλούσια σε περιεχόμενο. Κάθε χρόνο, τα κείμενά τους, αναφέρονται σε σημαντικά θέματα ιστορίας και πολιτισμού της Επαρχίας Μηθύμνης, περιέχουν ωραίο, σχετικό, φωτογραφικό υλικό και στοιχεία για τον κλήρο και το προσωπικό της Μητρόπολης.
Από το 2000 μέχρι το 2024 υπεύθυνος ύλης (σύνταξης) ήταν ο αείμνηστος πρωτοσύγκελος της Μητρόπολης και ηγούμενος της Μονής Λειμώνος, από το 2016 μέχρι 2024, π. Νικόδημος Κουτσαμπάσης, με επιμελητές δύο παλαιούς ιερείς. Ο αρχιμανδρίτης Νικόδημος Κουτσαμπάσης, εκ Μανδαμάδου, πτυχιούχος Θεολογίας και Νομικής, Λειμωνιάτης αδελφός στη Μονή το 1967, ήταν από τους πιο σημαντικούς ερευνητές των αρχείων της Μητρόπολης Μηθύμνης και της Μονής Λειμώνος.
Φέτος, το χειμώνα (2025) ήρθαν στη Μονή Λειμώνος για έρευνα στα Αρχεία της, γεγονός πολύ σημαντικό, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης (Χ. Αραμπατζής) με ομάδα φοιτητών κι ένα Γάλλο καθηγητή. Ύστερα από δύο εβδομάδες, και πριν φύγουν, έκανε ο καθηγητής δηλώσεις στο Α.Π.Ε., τις οποίες επανέλαβε, ύστερα από ένα μήνα, και Μυτιληνιά δημοσιογράφος στο Lesvos News.
Οι δηλώσεις αυτές είχαν μονομέρεια (για να μην πω ερευνητική παράλειψη). Νόμιζες ότι η ομάδα αυτή ανακάλυπτε πρώτη τις βιβλιοθήκες, τα αρχεία, τα μουσεία, τα χειρόγραφα του Μοναστηριού. Βέβαια, σε αυτό το μη κατανοητό, ερευνητικά, γεγονός δεν αντέδρασαν Μονή Λειμώνος και Μητρόπολη Μηθύμνης. 
Διέγραψαν, χωρίς καμιά αντίδραση μέχρι τώρα, έρευνες και μελέτες επιστημόνων, ιερωμένων και λαϊκών, 130 ετών.
Κόλλησαν στο 297 (σπάνιο όπως έγραψαν) χειρόγραφο και σε κάτι ενθυμήσεις. Σπουδαία και σημαντικά, αλλά εκείνο το «ΑΝΑΔΥΟΝΤΑΙ οι θησαυροί της Μονής Λειμώνος», δεν εξηγείται.
Θυμίζω ότι χειρόγραφα της Μονής μελέτησαν οι: Α. Παπαδόπουλος-Κεραμεύς, Διονύσιος Χαραλάμπους, Νικόδημος Παυλόπουλος. Με τα Αρχεία, με πολύχρονες έρευνες, έχουν ασχοληθεί, μεταξύ άλλων, οι: Ι. Κόντος, Σωτήριος Τράγκας, Νικόδημος Παυλόπουλος, Νικόδημος Κουτσαμπάσης, Παντελής Αργύρης, Απόστολος φ. Σπανός, Δημήτριος Χατζηλίας.
Η έρευνα, βέβαια, δεν σταματά και είναι πολύ παρήγορο ότι συνεχίζεται με την ομάδα του εκ Θεσσαλονίκης καθηγητή και του Νορβηγικού Agder University. 
Το 2026, που συμπληρώνονται 500 χρόνια από την «ίδρυση» της Μονής Λειμώνος, ίσως κατανοηθούν και ερμηνευθούν κάποιες από τις παραπάνω ενέργειες ή παραλείψεις. 
Αυτοί που έχουν ερευνήσει τα Αρχεία της Μονής Λειμώνος κι έχουν γράψει βιβλία έχουν όλοι, σχεδόν, φύγει. Δε γνωρίζω αν μετά το 2016, δηλαδή μετά το θάνατο του ηγούμενου Νικόδημου Παυλόπουλου, άρχισε κάποιος να μελετά όχι μόνο τα Αρχεία και το Μέγα Κώδικα της Μονής, αλλά και τις χιλιάδες βιβλία που υπάρχουν στις δύο βιβλιοθήκες• στη μεγάλη Λειμωνιακή Βιβλιοθήκη, όπου είναι και το Μουσείο των εγγράφων και στη βιβλιοθήκη που στεγαζόταν στο Αρχονταρίκι.
Οποιαδήποτε, όμως, έρευνα για τη Μονή Λειμώνος θα πάσχει, αν δεν μελετηθούν οι Κώδικες του Δήμου Καλλονής (Δυτικής Λέσβου), ο Κώδικας της Μητροπόλεως Μηθύμνης, το «Δελτίον» (περιοδικό) της Ιεράς Μητροπόλεως Μηθύμνης, δεν ερευνηθούν «σχολαστικά» τα όσα συνέβησαν μετά την 5451/16-10-1880 πατριαρχική εγκύκλιο και τα όσα ειπώθηκαν, συζητήθηκαν, προτάθηκαν κι αποφασίστηκαν για Επαρχιακή Σχολή, Σχολαρχείο, Παρθεναγωγείο και Λειμωνιάδα Σχόλη στην Καλογερολαϊκή Συνέλευση, που συνήλθε, μέσα στη Μονή, την περίοδο 16 - 20 Αυγούστου του 1882. Στη Συνέλευση αυτή μετέσχον 20-22 μοναχοί, ο ηγούμενος Γεδεών και 20 αντιπρόσωποι από τα χωριά της Επαρχίας Μηθύμνης, που όρισαν (εξέλεξαν) πρόεδρο τα Ζαφειράκη Υπανδρευμένο. 
Ο Παχώμιος Ρουσάνος (1502-1553) δίδαξε στο «Ελληνικό Σχολείο» (το «Μοναστηριακό Σχολείο», την «Ελληνική Σχολή»), που λειτούργησε μέσα στη Μονή και όχι στη Λειμωνιάδα Σχολή. Αυτή την αόριστη και ατεκμηρίωτη αντιγραφή και επανάληψη (τη διαβάσαμε και στο φετινό Ημερολόγιο της Μητρόπολης), που την είχαμε συζητήσει, πριν το 2012, και με τους ηγούμενους Νικόδημο Παυλόπουλο και Νικόδημο Κουτσαμπάση, θα πρέπει, επιτέλους, να την σταματήσουν.
Ο γράφων αισθάνεται «τυχερός» γιατί μπόρεσε να ερευνήσει και μελετήσει όλα τα παραπάνω (εκτός των χειρογράφων) την περίοδο 2001-2015). Ευγνωμονώ και μνημονεύω, πάντοτε, και τον ηγούμενο π. Νικόδημο Παυλόπουλο και τον π. Δήμαρχο Καλλονής Γ. Κυρατζή. Ευχαριστώ, επίσης, τον Σεβ. Μητροπολίτη Μηθύμνης κ.κ. Χρυσόστομο, που με διευκόλυνε στη μελέτη του Κώδικα της Μητρόπολης Μηθύμνης.
Σημειώνω, ότι από τις πιο «καλές» περιόδους του Ελληνικού Σχολείου της Μονής Λειμώνος, μετά το 1830, ήταν τα χρόνια 1836-1841, που δάσκαλος ήταν ο Πορφύριος, της δε Λειμωνιάδος Επαρχιακής Σχολής την περίοδο 1889-1892.                        

(Κάποιες επισημάνσεις και παρατηρήσεις για το έτος 2025)