Στο στόχαστρο της ΕΕ το X του Έλον Μασκ για σεξουαλικές εικόνες μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης
Έρευνα για τον chatbot Grok και τους αλγορίθμους της πλατφόρμας – Πιθανές βαριές κυρώσεις βάσει του Digital Services Act
Του Φίλιππου Ζάχαρη (zachfil64@gmail.com)
Η Κομισιόν ξεκίνησε νέα έρευνα κατά της πλατφόρμας X (πρώην Twitter), ιδιοκτησίας του Έλον Μασκ, με αφορμή τη μαζική δημιουργία και διάδοση σεξουαλικών εικόνων γυναικών και ανηλίκων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης. 
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται ο chatbot Grok, ο οποίος είναι ενσωματωμένος στο οικοσύστημα της πλατφόρμας.
Η Κομισιόν εξετάζει κατά πόσο το X απέτυχε να αξιολογήσει και να περιορίσει τους κινδύνους που προέκυψαν από την εισαγωγή της συγκεκριμένης τεχνολογίας, γεγονός που ενδέχεται να συνιστά σοβαρή παραβίαση του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA). 
Σε περίπτωση επιβεβαίωσης των παραβάσεων, η εταιρεία μπορεί να κληθεί να καταβάλλει πολύ υψηλά πρόστιμα, που φτάνουν έως και ποσοστό του παγκόσμιου κύκλου εργασιών της.
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι «στην Ευρώπη καμία εταιρεία δεν μπορεί να κερδοφορεί παραβιάζοντας θεμελιώδη δικαιώματα», ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε πως η ΕΕ δεν θα ανεχθεί «την ψηφιακή απογύμνωση γυναικών και παιδιών».
Χιλιάδες εικόνες ανηλίκων
Στις αρχές του μήνα, χρήστες του X παρήγαγαν εκατομμύρια εικόνες μέσω ΤΝ, στις οποίες γυναίκες και κορίτσια εμφανίζονταν χωρίς τη συναίνεσή τους, συχνά σε σεξουαλικές ή ημίγυμνες απεικονίσεις. 
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της βρετανικής μη κυβερνητικής οργάνωσης Center for Countering Digital Hate (CCDH), περίπου 23.000 από αυτές τις εικόνες αφορούσαν ανηλίκους.
Το X ανακοίνωσε ότι περιόρισε τη δυνατότητα δημιουργίας εικόνων μέσω του Grok, καθιστώντας τη διαθέσιμη μόνο σε συνδρομητές επί πληρωμή.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι παράνομο περιεχόμενο, και ιδίως υλικό σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων, δεν μπορεί να θεωρείται ανεκτό υπό οποιοδήποτε καθεστώς πρόσβασης.
Η επίτροπος Ψηφιακής Πολιτικής Χένα Βίρκουνεν χαρακτήρισε τις εικόνες «βίαιη και απαράδεκτη μορφή ταπείνωσης» και δήλωσε ότι θα διερευνηθεί αν το X αντιμετώπισε τα δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών –ιδίως γυναικών και παιδιών– ως «παράπλευρη απώλεια».
Το X υπό αυξημένο ευρωπαϊκό έλεγχο
Η νέα έρευνα προστίθεται σε ήδη ανοιχτές διαδικασίες της Κομισιόν κατά του X για τη διάδοση βίαιου περιεχομένου, ρητορικής μίσους και ελλείψεις στη διαφάνεια της διαφήμισης. 
Τον Δεκέμβριο, η πλατφόρμα είχε τιμωρηθεί με πρόστιμο 120 εκατ. ευρώ, ενώ οι ευρωπαϊκές αρχές εξετάζουν και τους αλγόριθμους προτάσεων, οι οποίοι πλέον βασίζονται σε τεχνολογίες ΤΝ που σχετίζονται άμεσα με το Grok.
Από την εξαγορά του Twitter και τη μετονομασία του σε X, ο Έλον Μασκ έχει προχωρήσει σε ριζικές αλλαγές στη λειτουργία της πλατφόρμας, μειώνοντας τους μηχανισμούς ελέγχου περιεχομένου και προωθώντας μια πιο «χαλαρή» προσέγγιση στη λεγόμενη ελευθερία του λόγου. Οι επιλογές αυτές έχουν προκαλέσει επανειλημμένες συγκρούσεις με τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές.
Ο ίδιος ο Μασκ, καθώς και εκπρόσωποι της αμερικανικής κυβέρνησης, έχουν κατηγορήσει την ΕΕ για «λογοκρισία». Αντίθετα, η ευρωβουλευτής των Πρασίνων Λένα Σίλινγκ χαιρέτισε την παρέμβαση της Κομισιόν, τονίζοντας ότι ο DSA λειτουργεί ως «ισχυρό εργαλείο προστασίας για γυναίκες, παιδιά και τη δημοκρατία».
Grok και X
Το Grok αναπτύχθηκε από την xAI, εταιρεία Τεχνητής Νοημοσύνης που ίδρυσε ο Έλον Μασκ το 2023, και ενσωματώθηκε απευθείας στην πλατφόρμα X. Σε αντίθεση με άλλα chatbots, το Grok έχει άμεση πρόσβαση σε δεδομένα και περιεχόμενο του X σε πραγματικό χρόνο, γεγονός που, σύμφωνα με ειδικούς, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ταχείας παραγωγής και μαζικής διάδοσης προβληματικού ή παράνομου υλικού.
Η ενσωμάτωση της γενετικής ΤΝ στο X φαίνεται να έγινε χωρίς σαφή δημόσια τεκμηρίωση για τις δικλείδες ασφαλείας, στοιχείο που αποτελεί βασικό αντικείμενο της ευρωπαϊκής έρευνας. 
Ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) απαιτεί από τις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες να αποδεικνύουν ότι διαθέτουν προληπτικούς μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνων πριν από τη διάθεση νέων τεχνολογιών στο κοινό.
Οργανώσεις ψηφιακών δικαιωμάτων επισημαίνουν ότι το X αντιδρά κυρίως εκ των υστέρων, μετά από καταγγελίες χρηστών, αντί να αποτρέπει συστηματικά τη δημιουργία παράνομου περιεχομένου. 
Η πρακτική αυτή θεωρείται ασύμβατη με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο δίνει έμφαση στην πρόληψη και όχι μόνο στην καταστολή.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει αν οι αλγόριθμοι προώθησης περιεχομένου του X ενίσχυσαν τη διάδοση των σεξουαλικών εικόνων, αυξάνοντας την ορατότητά τους και, κατ' επέκταση, τη βλάβη στα θύματα.
Η υπόθεση συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική για τη ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ενόψει και της εφαρμογής του AI Act, ο οποίος θα επιβάλει πρόσθετες υποχρεώσεις σε συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου.
Στελέχη της Κομισιόν σημειώνουν ότι, εφόσον διαπιστωθεί σοβαρή και συστηματική παραβίαση, πέρα από τα πρόστιμα μπορεί να ζητηθούν δεσμευτικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της πλατφόρμας εντός της ΕΕ.
Σε νομικούς και θεσμικούς κύκλους, η υπόθεση Grok θεωρείται πιθανό δεδικασμένο για το πώς θα αντιμετωπίζονται στο μέλλον πλατφόρμες που ενσωματώνουν γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη χωρίς επαρκή έλεγχο περιεχομένου.