Εκατομμύρια δολάρια
για την αντιμετώπιση των θνησιγενών γεννήσεων

Του Φίλιππου Ζάχαρη (zachfil64@gmail.com)
Ο θάνατος κατά τη γέννηση αποτελεί ένα σημαντικό κοινωνικό και ιατρικό ζήτημα, καθώς αφορά την απώλεια της ζωής ενός βρέφους πριν ή κατά τη διάρκεια του τοκετού, αλλά και τις περιπτώσεις θανάτου λίγο μετά τη γέννηση. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα που επηρεάζει βαθιά τους γονείς και τις οικογένειές τους. 
Τα αίτια μπορεί να σχετίζονται με επιπλοκές της εγκυμοσύνης, προβλήματα στον πλακούντα, πρόωρο τοκετό ή άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του εμβρύου και του νεογνού. 
Η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη ιατρική φροντίδα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του τοκετού μπορούν να συμβάλουν στη μείωση αυτών των περιστατικών. 
Στο πλαίσιο αυτό και για την αντιμετώπιση του σοβαρού αυτού  προβλήματος, το Ίδρυμα Bill Gates και ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Wellcome Leap ανακοίνωσαν επένδυση ύψους 100 εκατ. δολαρίων για την αντιμετώπιση των θνησιγενών γεννήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η κοινή πρωτοβουλία, με την ονομασία «Uzima: A Stillbirth Prevention Program», φιλοδοξεί να αποδείξει ότι είναι εφικτή η μείωση του ποσοστού των θνησιγενών γεννήσεων κατά 50% μέσα στην επόμενη δεκαετία, σε επιλεγμένες χώρες.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση των δύο Οργανισμών, το πρόγραμμα θα επικεντρωθεί αρχικά στην υποσαχάρια Αφρική, όπου καταγράφεται ιδιαίτερα μεγάλο μέρος των περιστατικών. 
Στόχος είναι να εντοπίζονται έγκαιρα οι κίνδυνοι και οι επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, ώστε οι έγκυες να λαμβάνουν εγκαίρως την κατάλληλη ιατρική φροντίδα. Εφόσον οι παρεμβάσεις αποδειχθούν αποτελεσματικές, θα επιδιωχθεί η εφαρμογή τους και σε άλλες χώρες. 
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Διεθνείς Οργανισμοί προειδοποιούν ότι, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί στη μείωση της παιδικής θνησιμότητας, οι θάνατοι εμβρύων σε προχωρημένο στάδιο της κύησης εξακολουθούν να αποτελούν ένα σημαντικό, αλλά συχνά παραμελημένο, πρόβλημα δημόσιας υγείας.
Δύο εκατομμύρια θνησιγενείς γεννήσεις ετησίως
Σύμφωνα με στοιχεία της UNICEF και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), περίπου 1,9 εκατομμύρια θνησιγενείς γεννήσεις καταγράφηκαν παγκοσμίως το 2023, δηλαδή περίπου μία κάθε 17 δευτερόλεπτα. Ως θνησιγένεια ορίζεται, για τις διεθνείς στατιστικές συγκρίσεις, η γέννηση χωρίς σημεία ζωής μετά την 28η εβδομάδα της κύησης. 
Η γεωγραφική ανισότητα είναι έντονη. Το 2023, περίπου το 50% των περιστατικών καταγράφηκε στην υποσαχάρια Αφρική και το 31% στη Νότια Ασία. Το ποσοστό στην υποσαχάρια Αφρική έφτασε τις 22,2 θνησιγενείς γεννήσεις ανά 1.000 συνολικές γεννήσεις, έναντι 2,6 στη Δυτική Ευρώπη. 
Τα στοιχεία καταδεικνύουν τις μεγάλες διαφορές στην πρόσβαση σε ποιοτική προγεννητική και μαιευτική φροντίδα. 
Τεχνητή νοημοσύνη και νέες τεχνολογίες στην υπηρεσία της πρόληψης
Το πρόγραμμα Uzima προβλέπει την αξιολόγηση και αξιοποίηση νέων τεχνολογιών για την έγκαιρη αναγνώριση επιπλοκών που μπορεί να απειλήσουν τη ζωή του εμβρύου. Μεταξύ των προσεγγίσεων που εξετάζονται περιλαμβάνονται:
-Διαγνωστικά εργαλεία: εξετάσεις και τεχνικές απεικόνισης για τον εντοπισμό παραγόντων κινδύνου, όπως η προεκλαμψία και ο διαβήτης κύησης.
-Υπερηχογραφήματα με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης: εργαλεία που θα μπορούσαν να διευκολύνουν την αξιολόγηση της εγκυμοσύνης, ακόμη και σε περιοχές με περιορισμένους υγειονομικούς πόρους.
-Συστήματα παρακολούθησης κατά τον τοκετό: αισθητήρες και τεχνολογίες που θα βοηθούν το ιατρικό προσωπικό να εντοπίζει νωρίτερα ενδείξεις επιπλοκών.
-Ψηφιακά εργαλεία κλινικής υποστήριξης: συστήματα που θα διευκολύνουν την αξιολόγηση προειδοποιητικών ενδείξεων και τη λήψη έγκαιρων αποφάσεων. 
Οι δύο Οργανισμοί θα διαθέσουν από 50 εκατομμύρια δολάρια ο καθένας κατά την πρώτη τριετία, για τον εντοπισμό και την αξιολόγηση υποσχόμενων λύσεων. Σύμφωνα με την ανακοίνωσή τους, η πρώτη δέσμη καινοτομιών αναμένεται να προσδιοριστεί στις αρχές του 2027, ενώ η συμμετοχή των πρώτων χωρών θα ανακοινωθεί σε επόμενο στάδιο. 
Πολλές περιπτώσεις μπορούν να προληφθούν
Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι περισσότερο από το 40% των θνησιγενών γεννήσεων συμβαίνει κατά τη διάρκεια του τοκετού. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι απώλειες συνδέονται με επιπλοκές όπως η έλλειψη οξυγόνου, οι λοιμώξεις, η παρατεταμένη ή δύσκολη εξέλιξη του τοκετού και η καθυστέρηση στην παροχή επείγουσας μαιευτικής φροντίδας. 
Η πρόληψη, ωστόσο, δεν εξαρτάται μόνο από την τεχνολογία. Η συστηματική παρακολούθηση της εγκυμοσύνης, η παρουσία εκπαιδευμένου υγειονομικού προσωπικού, η δυνατότητα άμεσης παραπομπής σε νοσοκομείο και η πρόσβαση σε επείγουσα μαιευτική περίθαλψη αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες.
Η UNICEF υπογραμμίζει επίσης ότι η απώλεια ενός παιδιού πριν ή κατά τη γέννηση έχει σοβαρές και μακροχρόνιες ψυχολογικές συνέπειες για τους γονείς και τις οικογένειες, οι οποίοι συχνά χρειάζονται εξειδικευμένη υποστήριξη. 
Το στοίχημα για την πρωτοβουλία Uzima είναι να μετατρέψει τις επιστημονικές και τεχνολογικές δυνατότητες σε πρακτικές λύσεις που θα εφαρμόζονται αποτελεσματικά στα συστήματα υγείας.
Η επιτυχία της θα κριθεί από το κατά πόσο οι παρεμβάσεις θα μειώσουν με μετρήσιμο τρόπο τις θνησιγενείς γεννήσεις και θα μπορούν να εφαρμοστούν ευρύτερα, με ιδιαίτερη έμφαση στις περιοχές όπου οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες.