Η αποχώρηση των ΗΠΑ επιδεινώνει τις προοπτικές σε σχέση με πέρυσι – Απαιτείται άμεση μείωση των εκπομπών – Κρίσιμη σύνοδος για το κλίμα στην Αττάλεια

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής μας, καθώς οι αυξανόμενες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εντείνουν την υπερθέρμανση του πλανήτη και τις επιπτώσεις της στο περιβάλλον και την ανθρώπινη ζωή. 
Παρά τις διεθνείς δεσμεύσεις για τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας, οι τελευταίες εκτιμήσεις του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών προειδοποιούν ότι ο κόσμος εξακολουθεί να βρίσκεται μακριά από τον στόχο του 1,5 βαθμού Κελσίου. 
Η παγκόσμια πολιτική για το κλίμα, όπως εφαρμόζεται σήμερα, οδηγεί σε αύξηση της θερμοκρασίας της Γης κατά 2,8 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα, σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, σύμφωνα με τον ΟHE.
«Κάθε κλάσμα του βαθμού πάνω από το όριο του 1,5 βαθμού αυξάνει τον κίνδυνο θανατηφόρων πλημμυρών, καυσώνων και δασικών πυρκαγιών», δήλωσε η Ίνγκερ Άντερσεν, εκτελεστική διευθύντρια του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP), με έδρα το Ναϊρόμπι. Όπως επισήμανε, πολλές χώρες έχουν ήδη βιώσει φέτος τέτοια ακραία φαινόμενα.
Η διεθνής κοινότητα είχε θέσει ως στόχο να περιορίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου, προκειμένου να αποτρέψει τις σοβαρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Η αποχώρηση των ΗΠΑ επιδεινώνει τις προβλέψεις
Η νέα εκτίμηση για αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2,8 βαθμούς δείχνει ότι η πορεία της παγκόσμιας κοινότητας δεν βελτιώθηκε σε σχέση με πέρυσι. Ακόμη και αν όλες οι χώρες εφαρμόσουν πλήρως τα μέτρα για την προστασία του κλίματος που έχουν ανακοινώσει, η θερμοκρασία της Γης αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,6 βαθμούς έως το τέλος του αιώνα.
Η πρόβλεψη αυτή είναι δυσμενέστερη από την αντίστοιχη περσινή, όταν η εκτιμώμενη αύξηση ανερχόταν έως τους 2,5 βαθμούς Κελσίου.
Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΗΕ, βασικός λόγος για την επιδείνωση είναι η αποχώρηση των ΗΠΑ από τις προηγούμενες δεσμεύσεις τους για την προστασία του κλίματος, υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Οι ΗΠΑ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εκπομπός αερίων του θερμοκηπίου παγκοσμίως, μετά την Κίνα, και οι πολιτικές αλλαγές στη χώρα επηρεάζουν άμεσα τις διεθνείς εκτιμήσεις.
Παράλληλα, οι εκτιμήσεις για τις έως σήμερα εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω.
Ακόμη και στο πλέον αισιόδοξο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο όλες οι χώρες τηρούν τις κλιματικές δεσμεύσεις τους και επιτυγχάνουν τους στόχους κλιματικής ουδετερότητας, η θερμοκρασία του πλανήτη θα αυξηθεί κατά 2,1 βαθμούς έως το 2100.
Η εκτίμηση αυτή απέχει σημαντικά από τον στόχο του 1,5 βαθμού Κελσίου. Τυπικά, το όριο δεν θεωρείται ακόμη ότι έχει οριστικά ξεπεραστεί, καθώς απαιτείται η υπέρβασή του σε μακροπρόθεσμη βάση.
Ωστόσο, η εξέλιξη των θερμοκρασιών δείχνει ότι ο πλανήτης βρίσκεται πολύ κοντά σε αυτό το σημείο. 
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus για την κλιματική αλλαγή, η μέση θερμοκρασία κατά την τριετία 2023-2025 αναμένεται να ξεπεράσει για πρώτη φορά τον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή.
Οι περισσότεροι ειδικοί εκτιμούν πλέον ότι ο στόχος δύσκολα θα επιτευχθεί. Η ελπίδα επικεντρώνεται, επομένως, στον περιορισμό της χρονικής διάρκειας κατά την οποία η θερμοκρασία θα παραμείνει πάνω από το όριο του 1,5 βαθμού, καθώς και στη μείωση των εκπομπών που προκαλούν την υπερθέρμανση, ώστε η θερμοκρασία να μπορέσει στη συνέχεια να υποχωρήσει.
«Η υπέρβαση του ορίου δεν σημαίνει παράδοση. Μπορούμε ακόμη να περιορίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο το μέγεθος και τη διάρκειά της και να μειώσουμε ξανά τη θερμοκρασία κάτω από τον 1,5 βαθμό έως το τέλος του αιώνα», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, με αφορμή τη δημοσίευση της έκθεσης.
Η έκθεση αποτυπώνει το μέγεθος της πρόκλησης που συνεπάγεται μια τέτοια ανατροπή της σημερινής πορείας. Για να επιστρέψει η παγκόσμια θερμοκρασία στο όριο του 1,5 βαθμού ή χαμηλότερα έως το τέλος του αιώνα, οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα πρέπει να μειωθούν δραστικά.
Ειδικότερα, θα πρέπει να περιοριστούν κατά 18% έως το 2030, κατά 45% έως το 2035 και κατά 69% έως το 2040, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2025.
Μια τόσο απότομη μείωση, ωστόσο, δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα. Ακόμη και αν οι χώρες εφαρμόσουν όλα τα προγραμματισμένα μέτρα για το κλίμα, οι εκπομπές εκτιμάται ότι θα μειωθούν έως το 2030 μόλις κατά 8% και έως το 2035 κατά 15%.
Παράλληλα, θα χρειαστεί να αφαιρεθούν από την ατμόσφαιρα μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα. Η συγκεκριμένη πρακτική θεωρείται πλέον απαραίτητη από πολλούς κλιματολόγους, ωστόσο συνοδεύεται από σημαντικές τεχνολογικές και άλλες δυσκολίες, ενώ το κόστος της είναι εξαιρετικά υψηλό.
Παρά τις δυσοίωνες προοπτικές και τις καταστροφικές συνέπειες που μπορεί να έχει η υπερβολική υπερθέρμανση, η επικεφαλής του UNEP, Ίνγκερ Άντερσεν, υπογραμμίζει ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια δράσης.
«Πρέπει να αξιοποιήσουμε κάθε διαθέσιμο μέσο, ώστε να περιορίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο τη μέγιστη αύξηση της θερμοκρασίας και να επιστρέψουμε στον 1,5 βαθμό έως το τέλος του αιώνα. Αυτό είναι εφικτό», τόνισε.
Όπως ανέφερε, υπάρχουν ήδη αρκετά παραδείγματα επιτυχίας που δείχνουν ότι οι εκπομπές μπορούν να μειωθούν γρήγορα. Η έκθεση επισημαίνει ότι, από την υπογραφή της Συμφωνίας του Παρισιού για το κλίμα, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχει προχωρήσει με ρυθμό περίπου τριπλάσιο από εκείνον που αναμενόταν τότε.
«Εναπόκειται πλέον στα κράτη να λάβουν επειγόντως μέτρα που θα οδηγήσουν σε ταχείες, βαθιές και διαρκείς μειώσεις των εκπομπών και θα θέσουν τον κόσμο σε τροχιά προς ένα σταθερότερο κλίμα, καθώς και προς πιο σταθερές οικονομίες και κοινωνίες», δήλωσε η Άντερσεν.
Τον Νοέμβριο, η διεθνής κοινότητα θα συναντηθεί στην Αττάλεια της Τουρκίας, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Διάσκεψης για το Κλίμα, προκειμένου να εξετάσει τρόπους αντιμετώπισης της κρίσης.
Οι ΗΠΑ, ωστόσο, δεν θα συμμετέχουν στη διαδικασία, καθώς υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησαν εκ νέου από τη Συμφωνία του Παρισιού.
Σημαντικές αποφάσεις για το παγκόσμιο κλίμα αναμένονται και σε άλλες χώρες. Στη Βραζιλία, όπου βρίσκεται το τεράστιο τροπικό δάσος του Αμαζονίου, καθοριστικής σημασίας για το παγκόσμιο κλιματικό σύστημα, η εκλογική αναμέτρηση φέρνει αντιμέτωπους τον αριστερό πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και τον δεξιό αντίπαλό του, Φλάβιο Μπολσονάρου. 
Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του πατέρα του τελευταίου, Ζαΐρ Μπολσονάρου, η αποψίλωση του Αμαζονίου είχε αυξηθεί σημαντικά.
Παρά τις δυσκολίες, η διεθνής προσπάθεια για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής έχει αποφέρει ορισμένα αποτελέσματα. Δέκα χρόνια μετά την έναρξη ισχύος της Συμφωνίας του Παρισιού, οι εκτιμήσεις για την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας έχουν υποχωρήσει σε σχέση με τα επίπεδα που προβλέπονταν τότε, όταν οι προβολές έκαναν λόγο για αύξηση κατά 3 έως 3,5 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα.