Η Αφρική στο επίκεντρο μιας επερχόμενης κοινωνικής και επισιτιστικής κρίσης
Του Φίλιππου Ζάχαρη (zachfil64@gmail.com)
Έναν από τους λιγότερο ορατούς αλλά ιδιαίτερα κρίσιμους αντίκτυπους της κλιματικής αλλαγής αναδεικνύει νέα διεθνής μελέτη: τη δραστική συρρίκνωση των βοσκήσιμων εκτάσεων παγκοσμίως. 
Σύμφωνα με την έρευνα, η οποία εκπονήθηκε υπό την καθοδήγηση του Ινστιτούτου Έρευνας για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσνταμ (PIK), η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας ενδέχεται να καταστήσει 36% έως 50% των σημερινών κλιματικά κατάλληλων περιοχών ακατάλληλες για εκτατική κτηνοτροφία έως το τέλος του αιώνα.
Η απώλεια αυτή δεν αφορά μόνο τη γεωργική παραγωγή, αλλά απειλεί άμεσα τα μέσα επιβίωσης 110 έως 140 εκατομμυρίων ανθρώπων, οι οποίοι βασίζονται στη νομαδική και ημινομαδική κτηνοτροφία για τροφή, εισόδημα και κοινωνική συνοχή.
«Η βοσκή βασίζεται σε ένα εύθραυστο ισοζύγιο θερμοκρασίας, υγρασίας και διαθεσιμότητας νερού», εξηγεί ο συν-συγγραφέας της μελέτης, Μαξιμίλιαν Κοτς. «Η κλιματική αλλαγή διαταράσσει αυτό το ισοζύγιο και περιορίζει τις περιοχές όπου παραδοσιακές μορφές κτηνοτροφίας μπορούν να επιβιώσουν. Πρόκειται για πρακτικές που έχουν διαμορφωθεί και τελειοποιηθεί επί αιώνες».
Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, Τσαοχούι Λι, τονίζει ότι οι συνέπειες θα είναι δυσανάλογα βαριές για περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρές κοινωνικές πιέσεις. «Σε χώρες όπου η πείνα, η φτώχεια, η πολιτική αστάθεια και οι ανισότητες φύλου είναι ήδη έντονες, η κλιματική αλλαγή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κρίσεων», σημειώνει.
Αφρική: μια ήπειρος στα όρια της αντοχής
Η μελέτη δείχνει ότι η Αφρική θα πληγεί περισσότερο από κάθε άλλη ήπειρο. Ανάλογα με την πορεία των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, οι κατάλληλες βοσκήσιμες εκτάσεις θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 16% έως και 65%. Σε πολλές περιοχές, ιδίως στην Ανατολική και Υποσαχάρια Αφρική, οι σημερινές θερμοκρασίες βρίσκονται ήδη στο ανώτατο όριο της κλιματικής ανεκτικότητας για τη βιώσιμη εκτροφή ζώων.
Για παραδοσιακές κοινότητες όπως οι Μασάι και οι Σαμπούρου στην Κένυα, καθώς και για τους νομαδικούς πληθυσμούς στο Κέρας της Αφρικής, οι προβλέψεις αυτές μεταφράζονται σε υπαρξιακή απειλή. Η μετακίνηση κοπαδιών, βασικό στοιχείο της επιβίωσής τους, καθίσταται ολοένα και δυσκολότερη, καθώς οι διαθέσιμες εκτάσεις μειώνονται και οι συγκρούσεις για τους φυσικούς πόρους αυξάνονται.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αυξανόμενη συχνότητα και ένταση των ξηρασιών. Ενώ στο παρελθόν ακραία φαινόμενα εμφανίζονταν περίπου κάθε δύο δεκαετίες, τα τελευταία χρόνια επαναλαμβάνονται σε πολύ συντομότερα χρονικά διαστήματα, χωρίς να αφήνουν χρόνο στα οικοσυστήματα και στις κοινωνίες να ανακάμψουν.
Επισιτιστική ανασφάλεια & κίνδυνος αποσταθεροποίησης
Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟΝ ΕΝΤΥΠΟ "Δ"