Τέσσερα χρόνια ρωσικής εισβολής:
Οι διαπραγματεύσεις, οι πρόσφυγες 
& το βαρύ τίμημα των απωλειών
Του Φίλιππου Ζάχαρη (zachfil64@gmail.com)
Ενώ στη Γενεύη βρίσκονται σε εξέλιξη νέες συνομιλίες μεταξύ της Ουκρανίας και της Ρωσίας για τον τερματισμό του πολέμου, η διπλωματική κινητικότητα επιχειρεί για ακόμη μία φορά να καλύψει το κενό που αφήνει η αδυναμία στρατιωτικής επικράτησης στο πολεμικό πεδίο. 
Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν εύθραυστες, ενώ οι ανθρώπινες και υλικές απώλειες βαραίνουν και τις δύο πλευρές.
Σημαντικό σε όλο τούτο το σκηνικό που διαδραματίζεται εδώ και τέσσερα χρόνια είναι να δούμε τι προσπάθειες έχουν καταβληθεί για τον τερματισμό του πολέμου, ποιες είναι περίπου οι μέχρι στιγμής απώλειες, τα προσφυγικά κύματα από την Ουκρανία, συνυπολογιζόμενης της διαφυγής και λιποταξίας των Ρώσων πολιτών και στρατιωτών που αρνούνται να συμμετάσχουν σε αυτό τον επιθετικό πόλεμο που σχεδίασε και υλοποιεί η Ρωσία.
Από τη Λευκορωσία στην Τουρκία
Οι πρώτες επαφές πραγματοποιήθηκαν στη Λευκορωσία τον Φεβρουάριο του 2022, λίγες ημέρες μετά την εισβολή. Οι συνομιλίες δεν οδήγησαν σε κατάπαυση του πυρός. 
Τον Μάρτιο του ίδιου έτους ακολούθησαν διαπραγματεύσεις στην Τουρκία, όπου διαφάνηκε προσωρινά ένα πλαίσιο ουδετερότητας και εγγυήσεων ασφαλείας. Ωστόσο, οι αποκαλύψεις για τις σφαγές αμάχων στην Μπούτσα ανέκοψαν κάθε προοπτική συμφωνίας.
Το φθινόπωρο του 2022, μετά την προσάρτηση τεσσάρων ακόμη ουκρανικών περιοχών από τη Μόσχα, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι υπέγραψε διάταγμα που απέκλειε διαπραγματεύσεις όσο ο Βλαντίμιρ Πούτιν παραμένει στην εξουσία.
Η αμερικανική παράμετρος
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025 έδωσε νέα ώθηση στη διπλωματία. Ο Αμερικανός πρόεδρος προώθησε σχέδιο 28 σημείων, που περιλαμβάνει πάγωμα της γραμμής του μετώπου και δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης.
Παρά τις επαφές στην Κωνσταντινούπολη και τη σύνοδο Τραμπ–Πούτιν στην Αλάσκα, ουσιαστική συμφωνία δεν έχει επιτευχθεί.
Οι απώλειες: Ένας βαρύς απολογισμός
Παρά τη δυσκολία επαλήθευσης ακριβών αριθμών εν μέσω πολέμου, διεθνείς οργανισμοί και δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών συγκλίνουν σε ορισμένες εκτιμήσεις:
Ουκρανία:
Δεκάδες χιλιάδες Ουκρανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί, με ορισμένες δυτικές εκτιμήσεις να ανεβάζουν τον αριθμό των νεκρών και τραυματιών στρατιωτικών συνολικά σε πάνω από 200.000.
Ο ΟΗΕ έχει καταγράψει περισσότερους από 10.000 επιβεβαιωμένους θανάτους αμάχων, με τον πραγματικό αριθμό να θεωρείται σημαντικά υψηλότερος.
Πάνω από 6 εκατομμύρια Ουκρανοί έχουν καταφύγει στο εξωτερικό ως πρόσφυγες, ενώ εκατομμύρια ακόμη είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι.
Ρωσία:
Δυτικές πηγές κάνουν λόγο για εκατοντάδες χιλιάδες ρωσικές στρατιωτικές απώλειες (νεκροί και τραυματίες), αριθμοί που η Μόσχα δεν επιβεβαιώνει.
Ανεξάρτητες ρωσικές και διεθνείς ερευνητικές ομάδες έχουν τεκμηριώσει δεκάδες χιλιάδες ονομαστικά επιβεβαιωμένους νεκρούς στρατιώτες.
Στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη σύγκρουση στην Ευρώπη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τόσο σε ανθρώπινες απώλειες, όσο και σε καταστροφές υποδομών. Πόλεις στην ανατολική και νότια Ουκρανία έχουν σχεδόν ισοπεδωθεί, ενώ το κόστος ανοικοδόμησης υπολογίζεται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.
Αβέβαιο μέλλον
Καθώς οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται στη Γενεύη, οι θέσεις των δύο πλευρών παραμένουν μακρινές, ιδίως σε ζητήματα εδαφικής κυριαρχίας και εγγυήσεων ασφαλείας. Η κόπωση από τον πόλεμο είναι εμφανής τόσο στο εσωτερικό των εμπλεκομένων χωρών, όσο και στη διεθνή κοινότητα.
Το ερώτημα που πλανάται είναι αν η διπλωματία μπορεί τελικά να επιτύχει εκεί όπου τα όπλα απέτυχαν ή αν ο πόλεμος θα συνεχίσει να διαμορφώνει τη γεωπολιτική αρχιτεκτονική της Ευρώπης για τα επόμενα χρόνια.
Πρόσφυγες & λιποτάκτες
Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, το ανθρώπινο αποτύπωμα του πολέμου αποτυπώνεται τόσο στο κύμα προσφυγιάς, όσο και στις απώλειες και τις λιποταξίες από τη ρωσική πλευρά. 
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα συγκεντρωτικά στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), περισσότεροι από 6 εκατομμύρια Ουκρανοί παραμένουν καταγεγραμμένοι ως πρόσφυγες στην Ευρώπη, ενώ ο συνολικός αριθμός παγκοσμίως κυμαίνεται μεταξύ 6 και σχεδόν 7 εκατομμυρίων από το 2022 μέχρι σήμερα. 
Η πλειονότητα φιλοξενείται σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ σημαντικός αριθμός έχει καταγραφεί και στη Ρωσία, καθώς και σε άλλες γειτονικές χώρες. Παράλληλα, εκατομμύρια ακόμη πολίτες έχουν εκτοπιστεί εσωτερικά εντός της Ουκρανίας, γεγονός που επιτείνει τη δημογραφική και κοινωνική πίεση.
Την ίδια ώρα, στη Ρωσία καταγράφεται αυξημένος αριθμός στρατιωτικών που εγκατέλειψαν τις μονάδες τους από την έναρξη της σύγκρουσης. Διεθνείς εκτιμήσεις και ερευνητικές αναφορές συγκλίνουν ότι περισσότεροι από 50.000 Ρώσοι στρατιώτες έχουν λιποτακτήσει ή αρνηθεί να συνεχίσουν τη συμμετοχή τους στις επιχειρήσεις από τον Φεβρουάριο του 2022.
Ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι υψηλότερος, καθώς δεν δημοσιοποιούνται επίσημα πλήρη στοιχεία και αρκετές περιπτώσεις δεν καταγράφονται δημοσίως.
Οι λιποταξίες συνδέονται με τις παρατεταμένες απώλειες, τις δύσκολες συνθήκες στο μέτωπο και τις επαναλαμβανόμενες επιστρατεύσεις.
Συνολικά, οι αριθμοί αυτοί καταδεικνύουν το τεράστιο ανθρώπινο κόστος της σύγκρουσης: εκατομμύρια άνθρωποι εκτός πατρίδας και δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες που απομακρύνθηκαν από το πεδίο της μάχης.
Πέρα από τις στρατιωτικές και γεωπολιτικές εξελίξεις, η δημογραφική αιμορραγία και για τις δύο πλευρές αποτελεί έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες για το μέλλον της περιοχής.