Διεθνής αναπτυξιακή βοήθεια 2025
Ιστορική πτώση

Η διεθνής αναπτυξιακή βοήθεια καταγράφει το 2025 τη μεγαλύτερη μείωση στην ιστορία της, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). 
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας (DAC), συνολικά 26 χώρες-δωρητές περιόρισαν τις δαπάνες τους, οδηγώντας σε πτώση της επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας (ODA) κατά 23%.
Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της μείωσης –σχεδόν το 96%– αποδίδεται στις πέντε βασικές δυνάμεις του συστήματος, δηλαδή τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο, με τις ΗΠΑ να μειώνουν τη συμβολή τους πάνω από το ήμισυ και τη Γερμανία να αναδεικνύεται για πρώτη φορά ως ο μεγαλύτερος δωρητής παγκοσμίως.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ιδωθεί στο ιστορικό της πλαίσιο. Από τη δεκαετία του 1970, τα κράτη-μέλη της DAC είχαν συμφωνήσει στην κατανομή του 0,7% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) για την ενίσχυση των αναπτυσσόμενων χωρών, στόχος που αποτέλεσε βασικό πυλώνα της διεθνούς συνεργασίας μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. 
Αν και ορισμένες χώρες της Βόρειας Ευρώπης κατάφεραν διαχρονικά να τον προσεγγίσουν ή και να τον υπερβούν, η πλειονότητα των δωρητών παρέμεινε κάτω από το όριο, ενώ οι παγκόσμιες κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών – από την οικονομική κρίση του 2008 έως την πανδημία COVID-19 και τις πρόσφατες γεωπολιτικές εντάσεις – επηρέασαν σημαντικά τις προτεραιότητες χρηματοδότησης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλά στην κατάταξη των χωρών ως προς τη συμβολή της στην αναπτυξιακή βοήθεια. Οι δαπάνες της κινούνται τα τελευταία χρόνια περίπου στο 0,15%–0,20% του ΑΕΕ, ποσοστό που υπολείπεται σημαντικά του διεθνούς στόχου. 
Η ελληνική συμμετοχή διοχετεύεται κυρίως μέσω ευρωπαϊκών μηχανισμών και διεθνών Οργανισμών, ενώ περιορισμένη είναι η διμερής βοήθεια, με έμφαση κυρίως στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου. 
Η δημοσιονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας άφησε έντονο αποτύπωμα στις δυνατότητες της χώρας, περιορίζοντας τη σταθερή αύξηση των σχετικών κονδυλίων.
Την ίδια στιγμή, οι ανάγκες διεθνώς αυξάνονται. Ένοπλες συγκρούσεις, ανθρωπιστικές κρίσεις και επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εντείνουν την πίεση σε περιοχές όπως η Αφρική και η Μέση Ανατολή. 
Οργανώσεις ανθρωπιστικής βοήθειας προειδοποιούν ότι οι περικοπές μεταφράζονται ήδη σε λιγότερη πρόσβαση σε τρόφιμα, φάρμακα και εκπαίδευση για εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ αυξάνεται ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης και μεταναστευτικών ροών.
Η ιστορική αυτή μείωση της αναπτυξιακής βοήθειας αναδεικνύει ένα κρίσιμο δίλημμα για τη διεθνή κοινότητα: σε μια περίοδο όπου οι ανάγκες πολλαπλασιάζονται, οι διαθέσιμοι πόροι συρρικνώνονται. 
Για χώρες όπως η Ελλάδα, το ζήτημα δεν είναι μόνο δημοσιονομικό, αλλά και στρατηγικό, καθώς η συμμετοχή στην παγκόσμια αναπτυξιακή προσπάθεια συνδέεται άμεσα με τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή και τον διεθνή της ρόλο.
Στοιχεία για την τελευταία δεκαετία 
Σε ορίζοντα δεκαετίας, τα στοιχεία δείχνουν έντονες διακυμάνσεις. Το 2015 η παγκόσμια αναπτυξιακή βοήθεια των χωρών της DAC ανερχόταν περίπου στα 130 δισ. δολάρια, αυξανόμενη σταθερά τα επόμενα χρόνια.
Το 2019 ξεπέρασε τα 150 δισ., ενώ το 2020 και το 2021 σημειώθηκε περαιτέρω άνοδος λόγω της πανδημίας COVID-19 και των έκτακτων χρηματοδοτήσεων, φθάνοντας σε επίπεδα άνω των 170 δισ. δολαρίων. 
Το 2022 και το 2023 καταγράφηκαν ιστορικά υψηλά – άνω των 200 δισ. δολαρίων – εν μέρει λόγω της στήριξης προς την Ουκρανία και των αυξημένων δαπανών για φιλοξενία προσφύγων εντός των δωρητριών χωρών.
Ωστόσο, το 2024 εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια επιβράδυνσης και το 2025 καταγράφεται η απότομη πτώση, η οποία ουσιαστικά «εξαφανίζει» μεγάλο μέρος της αύξησης της προηγούμενης πενταετίας.
Σε ποσοστό του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ), η βοήθεια των χωρών της DAC κυμάνθηκε την τελευταία δεκαετία μεταξύ 0,29% και 0,37%, παραμένοντας συστηματικά κάτω από τον στόχο του 0,7%.
Η Ελλάδα ακολουθεί ακόμη χαμηλότερη τροχιά. Την περίοδο 2015–2024, η ελληνική αναπτυξιακή βοήθεια κυμάνθηκε περίπου μεταξύ 0,10% και 0,20% του ΑΕΕ, με μικρές αυξομειώσεις. 
Πάντως μετά το 2018 παρατηρήθηκε οριακή ενίσχυση, κυρίως μέσω ευρωπαϊκών συνεισφορών, ωστόσο δεν υπήρξε σταθερή ανοδική τάση. Σε απόλυτους αριθμούς, η ελληνική βοήθεια παραμένει περιορισμένη σε σύγκριση με το μέγεθος της οικονομίας και τον μέσο όρο της ΕΕ.
Η εικόνα αυτή αντικατοπτρίζει ευρύτερες διεθνείς τάσεις: ενώ οι ανάγκες αυξάνονται – με τον αριθμό των ένοπλων συγκρούσεων να έχει σχεδόν διπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία – οι διαθέσιμοι πόροι παρουσιάζουν αστάθεια και, πλέον, σημαντική συρρίκνωση.
Η μετατόπιση δαπανών προς εσωτερικές προτεραιότητες, η αύξηση του κόστους φιλοξενίας προσφύγων εντός των δωρητριών χωρών και οι δημοσιονομικές πιέσεις συμβάλλουν σε αυτή τη μεταβολή.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ιστορική πτώση του 2025 δεν αποτελεί απλώς μια συγκυριακή εξέλιξη, αλλά ενδέχεται να σηματοδοτεί μια βαθύτερη αλλαγή στη διεθνή προσέγγιση της αναπτυξιακής πολιτικής, με άμεσες συνέπειες τόσο για τις ευάλωτες περιοχές, όσο και για τη σταθερότητα σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο.