Από την Τεχεράνη έως τη Μόσχα:
Πώς το διαδίκτυο μετατρέπεται σε πεδίο κρατικού ελέγχου

Όταν τα ολοκληρωτικά καθεστώτα κινδυνεύουν και η προπαγάνδα τους δεν αποδίδει καρπούς σε ότι αφορά την πειθήνια στάση του κόσμου και η ανοχή στα κρατικά εγκλήματα αγγίζει τα όρια, ακολουθούν άλλα μέτρα πιο δραστικά και σαφώς ανελεύθερα με πρώτο και καλύτερο το μπλοκάρισμα του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αφού βέβαια έχει προηγηθεί η λογοκρισία στα ραδιοτηλεοπτικά μέσα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον έλεγχο του πληθυσμού σε όλα τα επίπεδα και την απόκρυψη ή αποσιώπηση γεγονότων που θα μπορούσαν να παίξουν καταλυτικό ρόλο για τα ίδια τα αυταρχικά καθεστώτα που με τον τρόπο αυτό κατορθώνουν και επιβιώνουν επί δεκαετίες. 
Η παρεμπόδιση των επικοινωνιών, κάτι που αναφέρθηκε εκτενώς για την Ρωσία, η απόλυτη εκκωφαντική σιωπή της Βορείου Κορέας που κάποιοι εγχώριοι αριστεροί αποκαλούν ανερυθρίαστα «λαϊκή δημοκρατία», το νέο δόγμα της Κίνας με την γλωσσική επιβολή και τον πολιτιστικό φασισμό προ των πυλών, με σαρωτικό αποκλεισμό μειονοτήτων και κοινωνικών μειοψηφιών, όλα αυτά συντελούν στη διαμόρφωση ενός ανατριχιαστικού τοπίου όπου οι ατομικές ελευθερίες είναι λέξη κενή περιεχομένου.
Μπορούμε να δούμε σήμερα τι πραγματικά επικρατεί σε όλα αυτά τα ολοκληρωτικά καθεστώτα και ακολούθως να εξάγουμε τα ανάλογα συμπεράσματα. 
Η παρατεταμένη διακοπή πρόσβασης στο διαδίκτυο, στο Ιράν καταγράφεται πλέον ως η σοβαρότερη και μακροβιότερη εθνική αποκοπή από το παγκόσμιο ψηφιακό δίκτυο που έχει σημειωθεί ποτέ σε χώρα με πλήρη προηγούμενη σύνδεση στο διαδίκτυο. 
Σύμφωνα με τη NetBlocks, η χώρα διανύει ήδη περισσότερο από έναν μήνα σχεδόν πλήρους ψηφιακής απομόνωσης, με την εθνική συνδεσιμότητα να παραμένει σε ορισμένες περιόδους ακόμη και στο 1% των κανονικών επιπέδων.
Η διακοπή επιβλήθηκε μετά την έναρξη στρατιωτικών επιθέσεων από Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ιρανικούς στόχους, ενώ οι αρχές της Τεχεράνης διατήρησαν μόνο περιορισμένη λειτουργία του εσωτερικού κρατικού δικτύου, επιτρέποντας πρόσβαση αποκλειστικά σε επιλεγμένες εγχώριες υπηρεσίες. 
Για εκατομμύρια πολίτες, η πρόσβαση σε διεθνή μέσα ενημέρωσης, εφαρμογές επικοινωνίας και ανεξάρτητες πηγές πληροφόρησης έχει ουσιαστικά εκμηδενιστεί.
Η πρακτική αυτή δεν αποτελεί νέο εργαλείο για το ιρανικό καθεστώς. Στη διάρκεια των τελευταίων ετών, οι αρχές έχουν επανειλημμένα εφαρμόσει ολικές ή μερικές διακοπές διαδικτύου κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων, πολιτικών κρίσεων ή περιόδων εσωτερικής αστάθειας. Ωστόσο, η σημερινή διακοπή θεωρείται χωρίς προηγούμενο, καθώς συνδυάζει μεγάλη διάρκεια, τεχνική πληρότητα και αυστηρό κρατικό έλεγχο της ροής πληροφορίας.
Ανάλογες μορφές ψηφιακού περιορισμού εφαρμόζονται και σε άλλα κράτη. Στην Ινδία έχουν καταγραφεί τα περισσότερα τοπικά shutdowns παγκοσμίως, κυρίως στην περιοχή του Κασμίρ, όπου οι αρχές επικαλούνται λόγους ασφαλείας. 
Στη Μιανμάρ, μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα, επιβλήθηκαν μακροχρόνιες διακοπές κινητού διαδικτύου, ενώ στην Αιθιοπία ο αποκλεισμός δικτύων χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης στο Τιγκράι.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά πλέον και η περίπτωση της Ρωσίας, όπου δεν εφαρμόζεται πλήρης εθνική διακοπή όπως στο Ιράν, αλλά ένα διαφορετικό μοντέλο σταδιακής αποσύνδεσης από το ανοιχτό διαδίκτυο. 
Το τελευταίο διάστημα, στη Μόσχα και σε άλλες μεγάλες πόλεις καταγράφηκαν επαναλαμβανόμενες διακοπές κινητού internet, περιορισμοί στο Telegram, αποκλεισμοί VPN και πρόσβαση μόνο σε «λευκές λίστες» εγκεκριμένων ιστοσελίδων.
Οι ρωσικές αρχές μέσω της Roskomnadzor προωθούν σταδιακά ένα εθνικό δίκτυο τύπου “ψηφιακού τείχους”, με κρατικά ελεγχόμενες εφαρμογές όπως το MAX να προορίζονται να αντικαταστήσουν δυτικές πλατφόρμες επικοινωνίας.
Σύμφωνα με διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η ρωσική μέθοδος θεωρείται τεχνικά πιο σύνθετη από την ιρανική, καθώς αντί της ολικής διακοπής εφαρμόζεται συστηματική επιβράδυνση υπηρεσιών, μπλοκάρισμα επιλεγμένων πλατφορμών και ενίσχυση κρατικού ελέγχου στα δεδομένα των χρηστών. 
Από το 2022 και μετά έχουν αποκλειστεί ή περιοριστεί σημαντικά υπηρεσίες όπως WhatsApp, Meta πλατφόρμες και ξένα ενημερωτικά μέσα.
Η διεθνής εμπειρία, λοιπόν, δείχνει ότι το διαδίκτυο εξελίσσεται πλέον σε βασικό πεδίο κρατικής κυριαρχίας. 
Από το Ιράν έως τη Ρωσία, οι κυβερνήσεις δεν περιορίζονται πλέον μόνο στη λογοκρισία περιεχομένου, αλλά επιχειρούν να ελέγξουν την ίδια την αρχιτεκτονική της πρόσβασης, διαμορφώνοντας ένα νέο μοντέλο «ψηφιακών συνόρων» με βαθιές πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες.