Νεοναζιστικά σύμβολα και υποκίνηση μίσους
H υφιστάμενη νομοθεσία στην Ευρώπη και παγκοσμίως

Η παρουσία ναζιστικών συμβόλων και νεοναζιστικών οργανώσεων εξακολουθεί να αποτελεί ένα υπαρκτό και ανησυχητικό φαινόμενο στην Ευρώπη, αν και η έκταση και οι μορφές του διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. 
Το πρόβλημα εκδηλώνεται μέσω οργανωμένων εξτρεμιστικών ομάδων, βίαιων περιστατικών, δημόσιων εμφανίσεων ναζιστικών συμβόλων, αλλά και μέσω της δράσης ακροδεξιών δικτύων στο διαδίκτυο. 
Οι ομάδες αυτές δρουν κυρίως μέσω του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπου διαδίδουν προπαγάνδα, στρατολογούν νέα μέλη και δημιουργούν διεθνή δίκτυα επικοινωνίας. 
Παράλληλα, οργανώνουν συγκεντρώσεις, πορείες, μουσικές εκδηλώσεις και συναντήσεις κλειστού χαρακτήρα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν συνδεθεί με περιστατικά βίας, επιθέσεις εναντίον μεταναστών, μειονοτήτων ή πολιτικών αντιπάλων και πράξεις βανδαλισμού με ναζιστικά σύμβολα και συνθήματα.
Χώρες όπως η Γερμανία, η Ρωσία, η Σουηδία και η Ουγγαρία συγκαταλέγονται συχνά μεταξύ εκείνων που απασχολούν περισσότερο τις αρχές ασφαλείας και τους ερευνητές λόγω της καταγεγραμμένης νεοναζιστικής δραστηριότητας και της παρουσίας οργανωμένων ακροδεξιών ομάδων. 
Στη Γερμανία, παρά το γεγονός ότι η δημόσια χρήση της σβάστικας και άλλων ναζιστικών συμβόλων απαγορεύεται αυστηρά από τον νόμο, εξακολουθούν να καταγράφονται περιστατικά εξτρεμιστικής δράσης. 
Στη Σουηδία έχουν δραστηριοποιηθεί οργανωμένα νεοναζιστικά δίκτυα που έχουν πραγματοποιήσει πορείες και έχουν συνδεθεί με βίαια επεισόδια, ενώ στην Ουγγαρία κατά καιρούς έχουν εμφανιστεί ισχυρές εθνικιστικές και παραστρατιωτικές οργανώσεις.
Στην Ελλάδα, η περίπτωση της Χρυσής Αυγής αποτέλεσε μία από τις πιο χαρακτηριστικές εκφράσεις νεοναζιστικής πολιτικής επιρροής στην Ευρώπη. 
Αν και η οργάνωση καταδικάστηκε ως εγκληματική, μικρότερες εξτρεμιστικές ομάδες εξακολουθούν να εμφανίζονται περιστασιακά. 
Παράλληλα, στην Ουκρανία και σε άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης υπάρχουν μικρές ακροδεξιές και νεοναζιστικές ομάδες, οι οποίες όμως, αντιπροσωπεύουν ένα μικρό μέρος του πολιτικού φάσματος και δεν εκφράζουν το σύνολο της κοινωνίας.
Η δημόσια εμφάνιση ναζιστικών συμβόλων παρατηρείται συχνότερα σε συγκεντρώσεις εξτρεμιστικών οργανώσεων, σε διαδικτυακές κοινότητες, σε επεισόδια χουλιγκανισμού και σε πράξεις βανδαλισμού. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, αρκετά ευρωπαϊκά κράτη έχουν υιοθετήσει αυστηρά νομοθετικά μέτρα. 
Εκτός από την Αυστρία, τη Γερμανία και το Βέλγιο, και η Ελβετία σχεδιάζει να απαγορεύσει τη δημόσια χρήση ναζιστικών συμβόλων. 
Το σχετικό νομοσχέδιο προβλέπει την απαγόρευση ναζιστικών συμβόλων, χειρονομιών, χαιρετισμών, σημαιών, συνθημάτων και ακόμη και τατουάζ σε δημόσιους χώρους, ενώ για τους παραβάτες προβλέπεται χρηματικό πρόστιμο. 
Εξαιρέσεις θα ισχύουν μόνο για εκπαιδευτικούς, επιστημονικούς, καλλιτεχνικούς και δημοσιογραφικούς σκοπούς. 
Οι πρωτοβουλίες αυτές αποτυπώνουν την ευρωπαϊκή προσπάθεια περιορισμού της αναβίωσης ιδεολογιών που συνδέονται με τα εγκλήματα του ναζισμού και την προστασία των δημοκρατικών αξιών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ποιες είναι οι νομοθετικές ρυθμίσεις και πού εφαρμόζονται 
Η εφαρμογή των νόμων σχετικά με τη χρήση ναζιστικών και νεοναζιστικών συμβόλων διαφέρει σημαντικά ανά τον κόσμο, καθώς κάθε χώρα ακολουθεί διαφορετική ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της ελευθερίας έκφρασης και στην καταπολέμηση της ρητορικής μίσους και του ιστορικού αναθεωρητισμού. 
Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία και η Αυστρία, ισχύουν από τα πιο αυστηρά νομικά πλαίσια παγκοσμίως, με γενική απαγόρευση της δημόσιας χρήσης ναζιστικών συμβόλων, χαιρετισμών και προπαγάνδας, εκτός από περιορισμένες εξαιρέσεις για εκπαιδευτικούς, επιστημονικούς ή καλλιτεχνικούς σκοπούς.
Παρόμοια τάση ενίσχυσης της νομοθεσίας εμφανίζεται και σε χώρες όπως η Γαλλία και το Βέλγιο, όπου η χρήση τέτοιων συμβόλων τιμωρείται όταν συνδέεται με υποκίνηση μίσους ή εξτρεμιστική προπαγάνδα, ενώ η Ελβετία όπως προαναφέρθηκε προωθεί την επέκταση της απαγόρευσης σε ακόμη περισσότερες μορφές δημόσιας έκφρασης ναζιστικής ιδεολογίας, όπως χειρονομίες, συνθήματα και τατουάζ. 
Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, οι νόμοι εστιάζουν κυρίως στην απαγόρευση της ρητορικής μίσους και των εξτρεμιστικών οργανώσεων, ενώ η χρήση συμβόλων αντιμετωπίζεται κυρίως όταν συνδέεται με προπαγάνδα ή δημόσια υποκίνηση βίας, γεγονός που δημιουργεί πιο διαφοροποιημένη και λιγότερο απόλυτη εφαρμογή.
Αντίθετα, σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η χρήση τέτοιων συμβόλων δεν απαγορεύεται γενικά από μόνη της, καθώς προστατεύεται σε μεγάλο βαθμό από την ελευθερία της έκφρασης, με τις αρχές να παρεμβαίνουν κυρίως όταν υπάρχει άμεση υποκίνηση μίσους, απειλή ή βίαιη δράση. 
Συνολικά, παρατηρείται ένα φάσμα νομοθετικών προσεγγίσεων: από την πλήρη απαγόρευση σε κράτη με ιστορική εμπειρία του ναζισμού, έως πιο ελεύθερα μοντέλα που βασίζονται κυρίως στην τιμωρία της βίας και της ρητορικής μίσους, γεγονός που αντανακλά διαφορετικές ιστορικές εμπειρίες και νομικές παραδόσεις ανά χώρα.