Εκρηκτική αύξηση πλούτου &
δραματικοί δείκτες ακραίας φτώχειας


Το 2025 καταγράφεται ως μία από τις σημαντικότερες χρονιές στην ιστορία της παγκόσμιας συσσώρευσης πλούτου. 
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση “World Wealth Report” της Capgemini, ο αριθμός των ανθρώπων που διαθέτουν επενδύσιμο πλούτο άνω του ενός εκατ. δολαρίων έφθασε σε ιστορικό υψηλό επίπεδο, επιβεβαιώνοντας ότι η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια νέα εποχή έντονης συγκέντρωσης κεφαλαίου.
Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά το αποτέλεσμα μιας δεκαετίας, κατά την οποία οι χρηματιστηριακές αγορές, η τεχνολογική επανάσταση, η ψηφιοποίηση της οικονομίας και η εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιούργησαν πρωτοφανείς αποδόσεις για όσους κατείχαν σημαντικά περιουσιακά στοιχεία.
Κατά την τελευταία δεκαετία, η αξία των χρηματιστηριακών αγορών αυξήθηκε εντυπωσιακά, ενώ οι τιμές πολλών επενδυτικών προϊόντων και ακινήτων κατέγραψαν σημαντική άνοδο. Οι πολιτικές χαμηλών επιτοκίων που ακολούθησαν οι κεντρικές τράπεζες μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, καθώς και τα τεράστια πακέτα στήριξης που εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας, συνέβαλαν στη διοχέτευση μεγάλων ποσοτήτων ρευστότητας στις αγορές.
Ως αποτέλεσμα, το πλουσιότερο τμήμα του παγκόσμιου πληθυσμού είδε την περιουσία του να αυξάνεται με ταχύτερους ρυθμούς από οποιαδήποτε άλλη κοινωνική ομάδα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Capgemini, το 2025 οι εκατομμυριούχοι παγκοσμίως ανήλθαν σε 25,3 εκατ., σχεδόν δύο εκατ. περισσότερα από το προηγούμενο έτος. 
Το συνολικό επενδύσιμο κεφάλαιό τους αυξήθηκε κατά 8,7% και έφθασε στο ιστορικό ρεκόρ των 98,3 τρις δολαρίων. 
Ιδιαίτερα θεαματική ήταν η αύξηση των υπερπλούσιων, δηλαδή όσων διαθέτουν επενδύσιμο πλούτο άνω των 30 εκατ. δολαρίων, των οποίων ο αριθμός αυξήθηκε κατά 9,4%, σημειώνοντας την ταχύτερη ανάπτυξη μεταξύ όλων των κατηγοριών εύπορων επενδυτών.
Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν το επίκεντρο της παγκόσμιας συγκέντρωσης πλούτου. Το 2025 προστέθηκαν 736.000 νέοι εκατομμυριούχοι, ανεβάζοντας το σύνολο σε 8,7 εκατ. άτομα. 
Στη δεύτερη θέση παρέμεινε η Ιαπωνία, ενώ η Γερμανία κατέλαβε την τρίτη θέση με 1,78 εκατομμύρια εκατομμυριούχους. Η Κίνα ακολούθησε στην τέταρτη θέση. 
Οι τέσσερις αυτές χώρες συγκεντρώνουν σχεδόν τα δύο τρίτα όλων των εκατομμυριούχων του πλανήτη.
Στην Αυστρία, η αύξηση υπήρξε ακόμη πιο εντυπωσιακή. Ο αριθμός των εκατομμυριούχων ανήλθε σε περίπου 196.000 άτομα, σημειώνοντας άνοδο της τάξης του 21% μέσα σε έναν μόλις χρόνο. Η συνολική περιουσία τους έφθασε τα 564 δισεκατομμύρια δολάρια, έναντι 461 δισεκατομμυρίων το προηγούμενο έτος.
Από τον πλούτο στην ακραία φτώχεια
Η τελευταία δεκαετία πάντως χαρακτηρίζεται από μια μεγάλη αντίφαση: ενώ ο παγκόσμιος πλούτος αυξήθηκε ταχύτερα από ποτέ και ο αριθμός των εκατομμυριούχων κατέγραψε ιστορικά ρεκόρ, η πρόοδος στη μείωση της φτώχειας επιβραδύνθηκε σημαντικά. 
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, η παγκόσμια μείωση της ακραίας φτώχειας, η οποία είχε σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο τις προηγούμενες δεκαετίες, ουσιαστικά έφθασε σε σημείο στασιμότητας μετά το 2015 εξαιτίας της πανδημίας COVID-19, των πολεμικών συγκρούσεων, της κλιματικής κρίσης, της αύξησης του δημόσιου χρέους και της επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης.
Η ακραία φτώχεια ορίζεται από την Παγκόσμια Τράπεζα ως η διαβίωση με εισόδημα κάτω από 2,15 δολάρια ημερησίως (σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης). Το 2015 περίπου το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσε σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Δέκα χρόνια αργότερα, το ποσοστό αυτό παραμένει κοντά στο ίδιο επίπεδο, γεγονός που δείχνει ότι η πρόοδος έχει σχεδόν παγώσει.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι, σύμφωνα με την έκθεση «Poverty, Prosperity and Planet» της Παγκόσμιας Τράπεζας, περίπου 3,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή το 44% του παγκόσμιου πληθυσμού, ζουν με λιγότερα από 6,85 δολάρια ημερησίως, όριο που θεωρείται πιο αντιπροσωπευτικό για τις χώρες μεσαίου εισοδήματος. Ο αριθμός αυτός έχει αλλάξει ελάχιστα τις τελευταίες δεκαετίες.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η γεωγραφική συγκέντρωση της φτώχειας. 
Το 2024 η Υποσαχάρια Αφρική αντιπροσώπευε μόλις το 16% του παγκόσμιου πληθυσμού αλλά φιλοξενούσε περίπου το 67% των ανθρώπων που ζουν σε ακραία φτώχεια. Στις χώρες που πλήττονται από πολέμους, πολιτική αστάθεια και κλιματικές καταστροφές καταγράφονται πλέον τα υψηλότερα ποσοστά φτώχειας στον κόσμο.
Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, περίπου 700 εκατ. άνθρωποι εξακολουθούν να επιβιώνουν με λιγότερα από 2,15 δολάρια ημερησίως, ενώ πάνω από 4,1 δις άνθρωποι δεν καλύπτονται από κανένα σύστημα κοινωνικής προστασίας. Ένας στους έξι ανήλικους παγκοσμίως ζει σε συνθήκες ακραίας φτώχειας.
Η αντίθεση με τη συσσώρευση πλούτου είναι εντυπωσιακή. Την ίδια περίοδο που περίπου 700 εκατ. άνθρωποι παραμένουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, το πλουσιότερο 1% του παγκόσμιου πληθυσμού αύξησε την περιουσία του κατά σχεδόν 34 τρις δολάρια από το 2015 έως το 2025, ενώ οι δισεκατομμυριούχοι αύξησαν τον πλούτο τους κατά 6,5 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Συνολικά, η δεκαετία 2015–2025 δεν χαρακτηρίζεται από μεγάλη μείωση της φτώχειας αλλά από επιβράδυνση της προόδου και ταυτόχρονη εκρηκτική αύξηση της συγκέντρωσης πλούτου. Η εικόνα που αναδεικνύεται από τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, του ΟΗΕ και άλλων διεθνών οργανισμών είναι ότι ο κόσμος παράγει περισσότερο πλούτο από ποτέ, αλλά η κατανομή του παραμένει εξαιρετικά άνιση.
Σε φτώχεια και η Ευρώπη
Τα στοιχεία της Eurostat για την Ευρώπη δείχνουν ότι το 2025 περίπου 92,7 εκατ. πολίτες της ΕΕ εξακολουθούσαν να βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο 20,9% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ. Παρά τη μικρή βελτίωση σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, ένας στους πέντε Ευρωπαίους εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες.
Παρότι παρατηρείται σταδιακή μείωση των ποσοστών μετά το 2022, η βελτίωση είναι εξαιρετικά αργή. Μέσα σε πέντε χρόνια η ΕΕ μείωσε τον αριθμό των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού κατά μόλις 3,8 εκατομμύρια άτομα, ενώ στο ίδιο διάστημα ο πλούτος των ανώτερων εισοδηματικών στρωμάτων αυξήθηκε με πολύ ταχύτερους ρυθμούς.
Η Ελλάδα παραμένει σταθερά μεταξύ των χωρών με τις χειρότερες επιδόσεις στην ΕΕ. Το ποσοστό των πολιτών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού διαμορφώθηκε στο 27,5% το 2020, στο 28% το 2021, στο 26% το 2022 και το 2023, στο 26,9% το 2024 και στο 27,5% το 2025. 
Η χώρα μας βρίσκεται συστηματικά στις πρώτες θέσεις της σχετικής κατάταξης μαζί με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.
Η αντίθεση ανάμεσα στην αύξηση του πλούτου και στη διατήρηση υψηλών ποσοστών φτώχειας είναι εν κατακλείδι εντυπωσιακή.  
Το 2025 οι παγκόσμιοι εκατομμυριούχοι κατείχαν επενδύσιμο πλούτο ύψους 98,3 τρις δολαρίων, ενώ την ίδια στιγμή σχεδόν 93 εκατ. Ευρωπαίοι εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. 
Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει τις εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ ότι η περιουσιακή ανισότητα αυξάνεται ταχύτερα από την εισοδηματική και ότι τα οφέλη της οικονομικής ανάπτυξης δεν κατανέμονται ισόρροπα στο σύνολο της κοινωνίας.