Ρωσία: Κλιμακώνεται η καταστολή κατά των αντιφρονούντων
Του Φίλιππου Ζάχαρη (zachfil64@gmail.com)
Δύο μήνες πριν από τις βουλευτικές εκλογές στη Ρωσία, οι ρωσικές αρχές προχώρησαν στη σύλληψη του αντιπολιτευόμενου πολιτικού και επικριτή του πολέμου στην Ουκρανία Μπόρις Ναντέζντιν στη Μόσχα. 
Όπως γνωστοποίησε ο ίδιος μέσω Telegram, αστυνομικοί τον οδήγησαν σε αστυνομικό τμήμα, χωρίς αρχικά να γίνει γνωστός ο λόγος της προσαγωγής του, ενώ αργότερα ο δικηγόρος του ανέφερε ότι του απαγγέλθηκε κατηγορία για επίδειξη «εξτρεμιστικού συμβόλου», χωρίς να δοθούν περισσότερες διευκρινίσεις.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, το ρωσικό υπουργείο Δικαιοσύνης τον είχε εντάξει στον κατάλογο των «ξένων πρακτόρων», χαρακτηρισμό που χρησιμοποιείται ευρέως από το Κρεμλίνο για πολιτικούς αντιπάλους, ακτιβιστές, δημοσιογράφους και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.  Αυτή δεν είναι παρά η κληρονομιά της πρώην ΕΣΣΔ.
Η συγκεκριμένη ιδιότητα επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς και ουσιαστικά αποκλείει τους ενδιαφερόμενους από τη συμμετοχή στις εκλογές.
Παρά την απόφαση αυτή, ο Ναντέζντιν έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσει να διεκδικεί τη συμμετοχή του στις εκλογές για την Κρατική Δούμα, οι οποίες έχουν προγραμματιστεί για το διάστημα 18-20 Σεπτεμβρίου. 
Το 2024 είχε επιχειρήσει να είναι υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές, συγκεντρώνοντας χιλιάδες υπογραφές υποστήριξης και προκαλώντας μεγάλες ουρές πολιτών στα εκλογικά κέντρα της Μόσχας. Ωστόσο, η εκλογική επιτροπή απέρριψε την υποψηφιότητά του.
Συγκεκριμένα, ο Ναντέζντιν είχε επιχειρήσει να συμμετάσχει στις προεδρικές εκλογές του 2024, συγκεντρώνοντας περισσότερες από 105.000 υπογραφές υποστήριξης, όμως η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή απέρριψε την υποψηφιότητά του επικαλούμενη παρατυπίες στις υπογραφές.
Οι ρωσικές αρχές τον κατηγορούν ότι διέδιδε ψευδείς πληροφορίες για κρατικούς φορείς και καλούσε σε μη εγκεκριμένες διαδηλώσεις, κατηγορίες που ο ίδιος απορρίπτει, υποστηρίζοντας ότι θα συνεχίσει την πολιτική του δράση.
Η υπόθεση εντάσσεται στο ευρύτερο κύμα καταστολής που έχει ενταθεί στη Ρωσία μετά την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία το 2022. Τα τελευταία χρόνια εκατοντάδες στελέχη της αντιπολίτευσης, ακτιβιστές, ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι και πολίτες έχουν συλληφθεί ή καταδικαστεί για αντιπολεμικές τοποθετήσεις, ενώ πολλοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Εμβληματική περίπτωση αποτελεί ο θάνατος του ηγέτη της αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι τον Φεβρουάριο του 2024 σε σωφρονιστική αποικία της Αρκτικής, γεγονός που προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις και αναζωπύρωσε τις επικρίσεις για το επίπεδο των πολιτικών ελευθεριών στη Ρωσία.
Σύμφωνα με τη ρωσική ανεξάρτητη οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων «OVD-Info», η οποία επικαλείται συστηματικά διεθνή μέσα όπως το Reuters, το BBC και οι New York Times, σήμερα 2.173 άνθρωποι βρίσκονται φυλακισμένοι για πολιτικούς λόγους, ενώ 4.796 άτομα αντιμετωπίζουν πολιτικά υποκινούμενες ποινικές διώξεις στη Ρωσία.
Η ίδια οργάνωση καταγράφει ότι μόνο το 2025 άνοιξαν 264 νέες ποινικές υποθέσεις για δηλώσεις ή αναρτήσεις πολιτών, ενώ εκδόθηκαν τουλάχιστον 285 καταδικαστικές αποφάσεις σε πολιτικά υποκινούμενες υποθέσεις λόγου. Από αυτές, 139 οδήγησαν σε πραγματικές ποινές φυλάκισης. 
Παρά τη μικρή μείωση σε σχέση με το 2024, οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων επισημαίνουν ότι η κρατική καταστολή έχει πλέον αποκτήσει μόνιμο και θεσμικό χαρακτήρα.
Οι εναπομείναντες εκπρόσωποι της αντιπολίτευσης καταγγέλλουν ότι, ενόψει των βουλευτικών εκλογών, οι πιέσεις και οι διώξεις έχουν ενταθεί ακόμη περισσότερο, με στόχο να αποθαρρυνθεί κάθε πολιτική έκφραση που αμφισβητεί το Κρεμλίνο και την κυριαρχία της κυβερνώσας παράταξης Ενωμένη Ρωσία. 
Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η δίωξη του Ναντέζντιν λειτουργεί ως προειδοποιητικό μήνυμα προς κάθε υποψήφιο ή πολίτη που επιχειρεί να εκφράσει δημόσια αντίθετη πολιτική άποψη ενόψει της εκλογικής αναμέτρησης.
Σύμφωνα τέλος, με εκτιμήσεις από δυτικές και ανεξάρτητες πηγές, περίπου 900.000 Ρώσοι εγκατέλειψαν τη χώρα από την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία το 2022, αντιδρώντας έμπρακτα στις πρακτικές του καθεστώτος.
Ανάμεσά τους βρίσκονται χιλιάδες πολιτικοί εξόριστοι, δημοσιογράφοι, ακτιβιστές και άνδρες που απέφυγαν την επιστράτευση.
Σύμφωνα με την οργάνωση «Freedom House», η Ρωσία συγκαταλέγεται στις πέντε χώρες που ασκούν τη μεγαλύτερη διακρατική καταστολή (transnational repression), με δεκάδες περιπτώσεις διώξεων, αιτημάτων έκδοσης, απειλών και παρακολουθήσεων αντιφρονούντων στο εξωτερικό.
Η οργάνωση έχει καταγράψει πάνω από 1.200 περιστατικά διακρατικής καταστολής παγκοσμίως την τελευταία δεκαετία, με τη Ρωσία να είναι ένας από τους κυριότερους δράστες.