Σοβαρές αστοχίες επέδειξε όλως τελευταίως η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), η γνωστή μας διπλωματική υπηρεσία της ΕΕ, η οποία ασκεί την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας της ΕΕ. Και θα πρέπει να απασχολήσει σοβαρά το σύνολο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων με τις παλινωδίες και τις λανθασμένες επιλογές που θίγουν και μειώνουν την ευρωπαϊκή διπλωματία. Η συζήτηση που άνοιξε με την πρόσφατη αρθρογραφία για την κρίση της ευρωπαϊκής διπλωματίας δεν αφορά απλώς μια εσωτερική διαμάχη των Βρυξελλών. Τα άρθρα με τίτλους «Γιατί η ΕΥΕΔ αγωνίζεται για το μέλλον της» «Η ΕΥΕΔ συστάθηκε για να αποτύχει» και «Το Βατικανό κατηγορεί την ΕΕ για δύο μέτρα και δύο σταθμά στον πόλεμο. Ο επικεφαλής του δόγματος στη Ρώμη λέει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζει το διεθνές δίκαιο επιλεκτικά, εγκρίνοντας ορισμένες στρατιωτικές εισβολές αλλά όχι άλλες» θέτουν ένα βαθύτερο ερώτημα: διαθέτει πράγματι η Ευρωπαϊκή Ένωση ενιαία εξωτερική πολιτική ή απλώς συγκαλύπτει, κάτω από κοινές ανακοινώσεις, τις προτεραιότητες των ισχυρών κρατών μελών;

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, η γνωστή ΕΥΕΔ ή EEAS, δημιουργήθηκε μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας για να δώσει στην Ένωση ενιαία διπλωματική παρουσία. Όπως αναφέρει η ίδια η υπηρεσία στην επίσημη σελίδα της, η ΕΥΕΔ είναι η διπλωματική υπηρεσία της ΕΕ, λειτουργεί από το 2011, εφαρμόζει την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας και διαθέτει περισσότερες από 140 αντιπροσωπείες στον κόσμο. 
Θεωρητικά, αυτή η δομή θα έπρεπε να εξασφαλίζει συνέχεια, συνοχή και κύρος στην εξωτερική πολιτική της Ένωσης.
Στην πράξη, όμως, η ΕΥΕΔ βρίσκεται παγιδευμένη ανάμεσα σε τρία κέντρα ισχύος. Πρώτον, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία υπό την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν λειτουργεί όλο και περισσότερο ως «γεωπολιτική Επιτροπή». Δεύτερον, το Συμβούλιο, όπου τα κράτη μέλη, και ιδίως οι μεγάλες πρωτεύουσες, κρατούν τον τελευταίο λόγο. Τρίτον, την Ύπατη Εκπρόσωπο, σήμερα την Κάγια Κάλλας, η οποία καλείται να εμφανίζει ενιαία ευρωπαϊκή θέση ακόμη και όταν τα κράτη μέλη διαφωνούν. Το πρόβλημα αυτό έχει αναδειχθεί και από το Euronews, το οποίο σημειώνει ότι η αντίδραση απέναντι στην Κάλλας αποκάλυψε τις σκληρές αλήθειες της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής. Αυτό από μόνο του δείχνει ότι η ΕΥΕΔ δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως αυτονόητο εργαλείο εξωτερικής πολιτικής, αλλά ως θεσμός υπό επανεξέταση.
Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι είναι η τελευταία επίσκεψη της Κάγια Κάλλας στην Τουρκία, μαζί με τους Επιτρόπους Μάρτα Κος και Μάγκνους Μπρούνερ, και η κοινή ανακοίνωση μετά τη συνάντησή τους στην Άγκυρα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν. Η ανακοίνωση, με τίτλο «Κοινό δελτίο Τύπου του ΥΠΕΞ της Τουρκίας Hakan Fidan, της ΥΕ/ΑΠ Kaja Kallas, και των επιτρόπων της ΕΕ Marta Kos και Magnus Brunner μετά τη συνάντησή τους στην Άγκυρα», παρουσιάζει τις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας «σε παγκόσμια προοπτική» και αναγνωρίζει τη στρατηγική σημασία τους για την περιφερειακή σταθερότητα, την οικονομική ανθεκτικότητα, την ενέργεια, τη μετανάστευση, την ασφάλεια και τη συνδεσιμότητα.
Η μεγάλη αντίφαση στην ίδια την ανακοίνωση αφορά στο Κυπριακό, όπου με ήπια και γενική διατύπωση τα μέρη εκφράζουν υποστήριξη στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό. Αντιθέτως, για την Ουκρανία η γλώσσα είναι πολύ πιο καθαρή και κατηγορηματική. Γίνεται λόγος για κυριαρχία, εδαφική ακεραιότητα, διεθνές δίκαιο, δίκαιη και διαρκή ειρήνη και αποτροπή της παράκαμψης των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Η ίδια ανακοίνωση, δηλαδή, χρησιμοποιεί ισχυρό λεξιλόγιο για την Ουκρανία και εξαιρετικά προσεκτική διατύπωση για την Κύπρο: 
Το ουσιαστικό πρόβλημα αξιοπιστίας της ΕΕ είναι το εξής: Η Ένωση επικαλείται καθημερινά το διεθνές δίκαιο για την Ουκρανία. Καταγγέλλει τη ρωσική εισβολή, χρηματοδοτεί την ουκρανική άμυνα, οργανώνει κυρώσεις και απαιτεί σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας. Όμως, όταν η συζήτηση μεταφέρεται στην Τουρκία, η οποία κατέχει σημαντικό μέρος της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974, η γλώσσα της γίνεται αμήχανη, παρά το ότι από το 1974 ο τουρκικός στρατός κατέλαβε περίπου το 37% του εδάφους της Κύπρου.
Η αντίφαση είναι ακόμη μεγαλύτερη, διότι η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή γνωρίζει και καταγράφει τα προβλήματα στις σχέσεις με την Τουρκία. 
Η κριτική του Βατικανού περί «δύο μέτρων και δύο σταθμών» στον πόλεμο δεν είναι άσχετη με το κυπριακό και το ελληνικό ζήτημα. Η κριτική εστιάζει στο ότι η ΕΕ εμφανίζεται να εφαρμόζει το διεθνές δίκαιο επιλεκτικά: αυστηρά σε ορισμένες περιπτώσεις, ελαστικά σε άλλες. Η παρατήρηση αυτή βρίσκει εφαρμογή και στην Κύπρο. Δεν μπορεί η ΕΕ να θεωρεί αδιαπραγμάτευτη την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και να περιορίζεται σε ευγενικές διπλωματικές φράσεις όταν πρόκειται για την κατοχή εδάφους κράτους μέλους της.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα είναι ακόμη πιο κρίσιμο. Η Αθήνα έχει ευθυγραμμιστεί πλήρως με τη δυτική και νατοϊκή γραμμή στο ουκρανικό. Ανήκει στους λεγόμενους «πρόθυμους» του ΝΑΤΟ, έχει απομακρυνθεί όσο ποτέ από τη Μόσχα και έχει αποδεχθεί σημαντικό πολιτικό, ενεργειακό και διπλωματικό κόστος. Θα μπορούσε ιστορικά να διατηρεί λειτουργικές σχέσεις με τη Ρωσία, μια δύναμη με την οποία υπήρχαν παραδοσιακοί δεσμοί. Αντιθέτως, η Τουρκία διατηρεί πολλαπλούς διαύλους, συνομιλεί με όλους, αξιοποιεί τη γεωγραφική της θέση και εμφανίζεται στις ευρωπαϊκές ανακοινώσεις ως αναγκαίος στρατηγικός συνομιλητής. Έτσι δημιουργείται ένα επικίνδυνο μήνυμα: ο συνεπής σύμμαχος θεωρείται δεδομένος, ενώ ο δύσκολος συνομιλητής ανταμείβεται με διαρκή αναβάθμιση. Αυτή όμως η πρακτική υπονομεύει την έννοια της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης.
Αν η ΕΕ θέλει να εμφανίζεται ως δύναμη αρχών, οφείλει να εφαρμόζει τις αρχές της πρώτα στο ίδιο της το σπίτι. Και το σπίτι της περιλαμβάνει την Κυπριακή Δημοκρατία, κράτος μέλος της Ένωσης, σημαντικό μέρος της οποίας παραμένει υπό κατοχή επί μισό αιώνα. Αν αυτό αποσιωπάται ή υποβαθμίζεται στο όνομα της «στρατηγικής σχέσης» με την Τουρκία, τότε το πρόβλημα της ΕΥΕΔ δεν είναι μόνο θεσμικό. Είναι πολιτικό, ηθικό και ευρωπαϊκό. Και φυσικά υπερβαίνει την ΕΥΕΔ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να ζητά από τον κόσμο να σεβαστεί το διεθνές δίκαιο στην Ουκρανία, όταν η ίδια διστάζει να το υπερασπιστεί με την ίδια αποφασιστικότητα στην Κύπρο. Πριν διεκδικήσει ρόλο παγκόσμιας δύναμης αρχών, πρέπει να κοιτάξει πρώτα το σπίτι της.