ΟΗΕ: Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει υπαρξιακή απειλή για την ανθρωπότητα
Έκκληση του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας – Στο επίκεντρο η συγκέντρωση ισχύος σε λίγες εταιρείες και ο παγκόσμιος αγώνας για κανόνες πριν η τεχνολογία ξεπεράσει τον ανθρώπινο έλεγχο

Η ραγδαία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να εξελιχθεί σε υπαρξιακή απειλή για την ανθρωπότητα, προειδοποίησε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ.
Μιλώντας τη Δευτέρα ενώπιον του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στη Γενεύη, ο Αυστριακός διπλωμάτης ζήτησε την άμεση δημιουργία δεσμευτικών διεθνών εγγυήσεων για την ασφάλεια των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
«Ζητώ εδώ και τώρα να δημιουργήσουμε δεσμευτικές εγγυήσεις για την ασφάλεια και την προστασία σε σχέση με την Τεχνητή Νοημοσύνη, πριν να είναι πολύ αργά», τόνισε.
Η παρέμβασή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ανάπτυξη των πιο προηγμένων συστημάτων AI επιταχύνεται με πρωτοφανείς ρυθμούς, ενώ η τεχνολογική ισχύς συγκεντρώνεται στα χέρια ενός μικρού αριθμού εταιρειών και κρατών.
«Η ισχύς συγκεντρώνεται σε λίγα χέρια»
Ο Φόλκερ Τουρκ εξέφρασε ιδιαίτερη ανησυχία για το γεγονός ότι ο έλεγχος της πιο ισχυρής τεχνολογίας της εποχής μας βρίσκεται στα χέρια μιας περιορισμένης ομάδας ανθρώπων και επιχειρήσεων.
Στην πρώτη γραμμή της ανάπτυξης προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης βρίσκονται εταιρείες όπως η OpenAI, η Anthropic και η Google στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και κινεζικές εταιρείες όπως η DeepSeek, η Z.ai και η Moonshot.
Ο επικεφαλής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ κάλεσε τις κυβερνήσεις να συμφωνήσουν σε κοινές «κόκκινες γραμμές» και διεθνείς κανόνες που θα περιορίζουν τις πιο επικίνδυνες χρήσεις της τεχνολογίας.
Η προειδοποίηση αυτή συμπίπτει με την αυξανόμενη ανησυχία για τις δυνατότητες των προηγμένων συστημάτων AI σε τομείς όπως οι κυβερνοεπιθέσεις, η στρατιωτική τεχνολογία, η παραγωγή επικίνδυνων βιολογικών πληροφοριών, η μαζική παραπληροφόρηση και η χειραγώγηση πολιτικών διαδικασιών.

Γκουτέρες: Η AI αλλάζει τον κόσμο ταχύτερα από την ικανότητα ελέγχου της
Παρόμοιο μήνυμα είχε στείλει τον Ιούλιο και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κατά τον πρώτο Παγκόσμιο Διάλογο του ΟΗΕ για τη Διακυβέρνηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη Γενεύη.
Ο Γκουτέρες υπογράμμισε ότι η AI μπορεί να μεταμορφώσει τις οικονομίες, να αλλάξει ριζικά την αγορά εργασίας, να επηρεάσει εκλογικές διαδικασίες και να μεταβάλει τις παγκόσμιες ισορροπίες ασφάλειας.
Παράλληλα, ζήτησε διεθνή συνεργασία για την αξιολόγηση των κινδύνων, τον έλεγχο των ισχυρών μοντέλων και την απόδοση ευθύνης όταν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης προκαλούν ζημιές. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην προστασία των παιδιών και στην ανάγκη να παραμείνει ο άνθρωπος υπεύθυνος για κρίσιμες αποφάσεις.
Από το Βατικανό έως τη Silicon Valley
Οι προειδοποιήσεις για τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν περιορίζονται πλέον στους διεθνείς οργανισμούς ή στους ειδικούς της τεχνολογίας.
Τον Μάιο του 2026, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ δημοσίευσε την εγκύκλιο Magnifica Humanitas, αφιερωμένη στην προστασία του ανθρώπινου προσώπου στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Στο κείμενο επισημαίνεται ότι η τεχνολογία δεν είναι από μόνη της εχθρική προς τον άνθρωπο, ωστόσο η ταχύτητα ανάπτυξης της AI δημιουργεί νέους κινδύνους και απαιτεί τη διατήρηση της ανθρώπινης ευθύνης, συνείδησης και ελευθερίας πάνω από τις τεχνολογικές αποφάσεις.
Ανησυχίες έχουν εκφράσει κατά καιρούς και κορυφαία στελέχη της ίδιας της βιομηχανίας. Ο επικεφαλής της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, συγκαταλέγεται μεταξύ των προσωπικοτήτων της τεχνολογίας που έχουν προειδοποιήσει ότι η ανάπτυξη εξαιρετικά ισχυρών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης μπορεί, εάν δεν ελεγχθεί αποτελεσματικά, να δημιουργήσει κινδύνους πρωτοφανούς κλίμακας.
Ευρώπη και ΗΠΑ ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους
Η ΕΕ έχει επιλέξει μέχρι σήμερα την πιο αυστηρή νομοθετική προσέγγιση. Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη, γνωστός ως AI Act, τέθηκε σταδιακά σε εφαρμογή μετά την έναρξη ισχύος του το 2024.
Από τις 2 Αυγούστου 2026 τέθηκε σε ισχύ μεγάλο μέρος των κανόνων του κανονισμού, συμπεριλαμβανομένων διατάξεων για τη διαφάνεια και την εποπτεία. Οι αυστηρότεροι κανόνες για ορισμένα συστήματα υψηλού κινδύνου θα εφαρμοστούν σταδιακά έως το 2027 και το 2028.
Στην αντίπερα όχθη, οι Ηνωμένες Πολιτείες προωθούν μια πιο περιορισμένη προσέγγιση στη δημιουργία νέων ειδικών νόμων για την AI.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια διεθνούς συνάντησης για την τεχνολογία στη Βόρεια Καρολίνα, η αμερικανική πλευρά προώθησε τις λεγόμενες «Carolina Principles», οι οποίες προκρίνουν τη δημιουργία νέων κανόνων μόνο για πραγματικά νέες και πρωτοφανείς εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης, αντί για ένα εκτεταμένο νέο κανονιστικό πλαίσιο. Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, και η Κίνα εμφανίστηκε θετική απέναντι στις συγκεκριμένες αρχές.
Η συνεργασία ΗΠΑ – Κίνας γίνεται κρίσιμο ζήτημα
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την παγκόσμια διακυβέρνηση της AI παραμένει ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Οι δύο υπερδυνάμεις βρίσκονται σε έναν έντονο αγώνα για την τεχνολογική πρωτοκαθεδρία, με την ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων, ημιαγωγών και υπολογιστικών υποδομών να θεωρείται πλέον ζήτημα στρατηγικής εθνικής ασφάλειας.
Την ίδια ώρα, ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι η ανάγκη περιορισμού των πιο επικίνδυνων χρήσεων της AI μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο πεδίο συνεργασίας. ΗΠΑ και Κίνα προετοιμάζονται για διάλογο με επίκεντρο ειδικά την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης, σε μια προσπάθεια να δημιουργηθούν στοιχειώδεις μηχανισμοί επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών για αναδυόμενες απειλές.
Ο αγώνας δρόμου ανάμεσα στην καινοτομία και την ασφάλεια
Το βασικό ερώτημα που πλέον απασχολεί κυβερνήσεις, επιστήμονες και εταιρείες τεχνολογίας δεν είναι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει την ανθρώπινη κοινωνία, αλλά με ποια ταχύτητα θα συμβεί αυτό και ποιος θα έχει τον έλεγχο.
Οι υποστηρικτές της ταχείας ανάπτυξης υποστηρίζουν ότι η υπερβολική ρύθμιση μπορεί να ανακόψει την καινοτομία και να αφήσει χώρες πίσω στον παγκόσμιο τεχνολογικό ανταγωνισμό.
Από την άλλη πλευρά, οργανισμοί όπως ο ΟΗΕ προειδοποιούν ότι η απουσία κοινών κανόνων μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνη.
Η παρέμβαση του Φόλκερ Τουρκ στη Γενεύη αποτελεί μία από τις πιο σαφείς μέχρι σήμερα προειδοποιήσεις από κορυφαίο αξιωματούχο του ΟΗΕ: η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε μια τεχνολογία με τεράστιες δυνατότητες, αλλά και με κινδύνους που ενδέχεται να ξεπεράσουν την ικανότητα των κρατών να τους διαχειριστούν.
Το ερώτημα πλέον είναι αν η διεθνής κοινότητα θα καταφέρει να συμφωνήσει στους κανόνες πριν η τεχνολογία προχωρήσει τόσο γρήγορα, ώστε η πολιτική και η νομοθεσία να μην μπορούν πλέον να την ακολουθήσουν.