Του Φίλιππου Ζάχαρη (filippos.zaharis@yahoo.gr)

Η Κομισιόν παρουσίασε πριν από δύο ημέρες αναθεωρημένη πρόταση κανονισμού σχετικά με τη θέσπιση ενός συστήματος εισόδου-εξόδου με στόχο την επιτάχυνση, τη διευκόλυνση και την ενίσχυση των διαδικασιών συνοριακών ελέγχων για τους υπηκόους τρίτων χωρών που ταξιδεύουν στην ΕΕ. Να σημειωθεί ότι η αναθεωρημένη αυτή πρόταση δίδεται στην δημοσιότητα σε μια εποχή όπου υπήκοοι τρίτων χωρών και δη Σύρων, Αφγανών και Ιρακινών θέλουν να καταφύγουν μαζικά στις χώρες μέλη της ΕΕ, αλλά ο δρόμος τους τελειώνει στα σύνορα Ελλάδας - Σκοπίων. Οι άνθρωποι αυτοί, όπως, όμως, θα δούμε και παρακάτω, έχουν δικαιώματα όταν τους απαγορεύεται η είσοδος.

Πάντως, το προτεινόμενο σύστημα εισόδου-εξόδου, σύμφωνα με την Κομισιόν, θα εκσυγχρονίσει τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων, βελτιώνοντας την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, και θα βοηθήσει τα κράτη - μέλη να αντιμετωπίσουν τον αυξανόμενο αριθμό ταξιδιωτών που εισέρχονται και εξέρχονται από την ΕΕ. Η νομοθετική πρόταση αποτελεί μέρος της ευρύτερης «δέσμης μέτρων για την έξυπνη διαχείριση των συνόρων» που καθορίζει τον ρόλο των συστημάτων πληροφοριών στην ενίσχυση της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων, της εσωτερικής ασφάλειας και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος.

Στο προτεινόμενο σύστημα αποθηκεύονται τα αλφαριθμητικά και βιομετρικά δεδομένα (συνδυασμός αποτυπωμάτων τεσσάρων δακτύλων και μιας φωτογραφίας προσώπου). Προβλέπονται επαρκείς εγγυήσεις για την προστασία των δεδομένων και αυστηρά δικαιώματα πρόσβασης, σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων. Το σύστημα αποτελείται από μια κεντρική βάση δεδομένων που συνδέεται με τα εθνικά σημεία εισόδου. Επίσης, εξασφαλίζεται η διαλειτουργικότητα μεταξύ του συστήματος εισόδου-εξόδου και του συστήματος πληροφοριών για τις θεωρήσεις (VIS). Το σχέδιο κανονισμού προβλέπει ότι οι αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών και η Ευρωπόλ θα έχουν πρόσβαση στο σύστημα υπό αυστηρές προϋποθέσεις.

Η δέσμη περιλαμβάνει επίσης, αναθεωρημένη πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση του κώδικα των συνόρων Σένγκεν, ώστε να ενσωματωθούν οι τεχνικές αλλαγές που απορρέουν από το προτεινόμενο σύστημα εισόδου-εξόδου. Ως αποτέλεσμα αυτών των αλλαγών, οι υπήκοοι τρίτων χωρών θα έχουν πρόσβαση στα συστήματα αυτοεξυπηρέτησης και ηλεκτρονικών θυρών, διευκολύνοντας έτσι την αυτόματη επεξεργασία ορισμένων σταδίων της διαδικασίας ελέγχου και καθιστώντας δυνατή την εκπόνηση εθνικών προγραμμάτων καταχώρισης ταξιδιωτών από τα κράτη - μέλη που επιθυμούν να τα εφαρμόσουν.

Η ανακοίνωση «Πιο Ισχυρά και Έξυπνα Συστήματα Πληροφοριών για τα Σύνορα και την Ασφάλεια», η οποία παρουσιάζεται παράλληλα, διερευνά τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να γίνουν τα συστήματα πληροφοριών αποτελεσματικότερα και αποδοτικότερα με στόχο την ενίσχυση της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων και της εσωτερικής ασφάλειας στην ΕΕ. Η ανακοίνωση εξετάζει τρόπους βελτίωσης των υφιστάμενων συστημάτων, εντοπίζει ενδεχόμενα κενά και τονίζει την καθοριστική σημασία της διαλειτουργικότητας (με παράλληλο σεβασμό των εγγυήσεων για την προστασία των δεδομένων).

Πάντως οι υπήκοοι τρίτης χώρας, έχουν δικαιώματα, σύμφωνα με τον  Κανονισμό  (ΕΚ) αριθ. 562/2006 του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 2006 για τη θέσπιση του κοινοτικού κώδικα σχετικά με το καθεστώς διέλευσης προσώπων από τα σύνορα (κώδικας συνόρων του Σένγκεν).

Συγκεκριμένα, πρόσωπα στα οποία απαγορεύεται η είσοδος έχουν, ανάμεσα στα άλλα και δικαίωμα προσφυγής. Οι προσφυγές ασκούνται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία. Ο υπήκοος της τρίτης χώρας λαμβάνει επίσης γραπτό κατάλογο σημείων επαφής που μπορούν να τον ενημερώσουν σχετικά με την ύπαρξη αντιπροσώπων αρμοδίων να τον εκπροσωπήσουν, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία.

Η κατάθεση βέβαια, της προσφυγής, δεν αναστέλλει την εφαρμογή της απόφασης περί άρνησης εισόδου. Με την επιφύλαξη ενδεχόμενης αποζημίωσης βάσει του εθνικού δικαίου, ο υπήκοος τρίτης χώρας δικαιούται να ζητήσει διόρθωση της ακυρωθείσας σφραγίδας εισόδου, και τυχόν άλλων ακυρώσεων ή προσθηκών, από το κράτος - μέλος το οποίο του απαγόρευσε την είσοδο εφόσον αποδειχθεί, συνεπεία της προσφυγής, ότι η απόφαση περί άρνησης εισόδου ήταν αβάσιμη.

Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι, σύμφωνα με τον παραπάνω κανονισμό, τα κράτη - μέλη συλλέγουν στατιστικά στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των προσώπων στα οποία απαγορεύεται η είσοδος, την ιθαγένεια των προσώπων αυτών και το είδος των συνόρων (χερσαία, θαλάσσια, εναέρια) στα οποία τους απαγορεύθηκε η είσοδος. Τα στοιχεία διαβιβάζονται μια φορά κατ' έτος στην Κομισιόν, η οποία ανά διετία δημοσιεύει συγκεντρωτικό πίνακα των στοιχείων που παρέχονται από τα κράτη - μέλη.