Σε ανοδική τροχιά το παγκόσμιο χρέος 

Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος συνεχίζει να αυξάνεται, με τις μεγαλύτερες οικονομίες να εντείνουν τις ανησυχίες για τη σταθερότητα του διεθνούς συστήματος. 
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διεθνoύς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), το 2025 το δημόσιο χρέος ανήλθε στο 94% της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής, από 92% το 2024, ενώ για το 2026 εκτιμάται περαιτέρω άνοδος στο 95,3%. 
Οι προβλέψεις δείχνουν ότι έως το 2029 το παγκόσμιο χρέος θα υπερβεί το 100% του ΑΕΠ, επίπεδο που είχε καταγραφεί μόνο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Για το 2026 το χρέος εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 95%, επαναφέροντας τη δυναμική αύξησης. Σε απόλυτους αριθμούς, το χρέος έχει υπερβεί τα 100 τρισεκατομμύρια δολάρια, καταδεικνύοντας το μέγεθος της επιβάρυνσης για τη διεθνή οικονομία.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη διαδραματίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα. Στις ΗΠΑ, τα δημοσιονομικά ελλείμματα αναμένεται να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, της τάξης του 7%-8% του ΑΕΠ, οδηγώντας το δημόσιο χρέος στο 142% έως το 2031. 
Αντίστοιχα, στην Κίνα, τα αυξανόμενα ελλείμματα εκτιμάται ότι θα ωθήσουν το χρέος στο 127% του ΑΕΠ μέχρι την ίδια περίοδο. Η έλλειψη ουσιαστικής δημοσιονομικής προσαρμογής στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου ενισχύει τους κινδύνους για τη διεθνή οικονομική σταθερότητα.
Στην Ευρώπη, η εικόνα εμφανίζεται πιο συγκρατημένη, χωρίς ωστόσο να απουσιάζουν τα προβλήματα. Η Ευρωζώνη αναμένεται να κινηθεί κοντά στο 88% του ΑΕΠ το 2025 και περίπου στο 90% έως το 2031, παρουσιάζοντας σχετική σταθερότητα. Παρ' όλα αυτά, το όριο του 60% που προβλέπεται από τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες εξακολουθεί να παραβιάζεται από πολλές χώρες, γεγονός που αναδεικνύει τις διαρθρωτικές αδυναμίες της περιοχής.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις χώρες με το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρώπη, αν και τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αποκλιμάκωση ως ποσοστό του ΑΕΠ. Το ελληνικό χρέος παραμένει πάνω από το 160% του ΑΕΠ, σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ωστόσο η μείωσή του οφείλεται σε συνδυασμό ισχυρής ανάπτυξης, αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ λόγω πληθωρισμού και πιο συνετής δημοσιονομικής διαχείρισης.
Παρά τη βελτίωση, η χώρα παραμένει ευάλωτη σε εξωτερικούς κραδασμούς, όπως η άνοδος των επιτοκίων ή μια πιθανή επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.
Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η αύξηση των επιτοκίων έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντική άνοδο των δαπανών για την εξυπηρέτηση του χρέους, περιορίζοντας τα δημοσιονομικά περιθώρια πολλών κρατών. Παράλληλα, γεωπολιτικές εντάσεις και νέες διεθνείς κρίσεις εντείνουν την πίεση, σε μια περίοδο κατά την οποία τα δημοσιονομικά «μαξιλάρια» παραμένουν ανεπαρκή. Το βασικό μήνυμα είναι ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού και ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να ενισχύσουν τη δημοσιονομική τους ανθεκτικότητα μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες.
10 χρόνια συνεχούς ανόδου και νέων πιέσεων
Η εξέλιξη του παγκόσμιου δημόσιου χρέους την τελευταία δεκαετία αποτυπώνει μια σταθερά ανοδική πορεία, με έντονες διακυμάνσεις σε περιόδους κρίσεων, αλλά και διατήρηση των επιπέδων σε ιστορικά υψηλά. 
Σύμφωνα με στοιχεία του ΔΝΤ, το 2015 το παγκόσμιο δημόσιο χρέος ανερχόταν περίπου στο 75% του παγκόσμιου ΑΕΠ, αυξανόμενο σταδιακά τα επόμενα χρόνια και φτάνοντας το 83%-85% την περίοδο 2018-2019, σε ένα περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων και διαρκών δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
Η καθοριστική καμπή σημειώθηκε το 2020, με το ξέσπασμα της πανδημίας, όταν οι κυβερνήσεις προχώρησαν σε μαζικά μέτρα στήριξης, οδηγώντας το παγκόσμιο χρέος σε απότομη εκτόξευση κοντά στο 98% του ΑΕΠ. 
Τα επόμενα χρόνια καταγράφηκε μερική αποκλιμάκωση, κυρίως λόγω της ισχυρής οικονομικής ανάκαμψης και του πληθωρισμού που αύξησε το ονομαστικό ΑΕΠ, με το ποσοστό να υποχωρεί κοντά στο 92% την περίοδο 2022-2024.
Η δεκαετία αυτή αναδεικνύει τρεις βασικές φάσεις: τη σταδιακή αύξηση πριν την πανδημία, την εκρηκτική άνοδο το 2020 και τη διατήρηση σε υψηλά επίπεδα με νέα ανοδική τάση τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, οι κύριοι παράγοντες που τροφοδοτούν τη διόγκωση του χρέους παραμένουν οι μεγάλες οικονομίες, τα διαρκή δημοσιονομικά ελλείμματα και το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης λόγω υψηλότερων επιτοκίων.
Συνολικά λοιπόν, η παγκόσμια οικονομία φαίνεται να κινείται ξανά προς επίπεδα χρέους που προσεγγίζουν ή και υπερβαίνουν το 100% του ΑΕΠ, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών και περιορίζει τα περιθώρια αντίδρασης σε μελλοντικές κρίσεις.