Παιδιά και χρήση κινητού
Η παγκόσμια ανησυχία

Η χρήση των smartphones και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε βασικό κομμάτι της καθημερινότητας εκατομμυρίων παιδιών και εφήβων σε ολόκληρο τον κόσμο. 
Από την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι την Ασία και την Ωκεανία, οι επιστήμονες παρατηρούν μια συνεχώς αυξανόμενη εξάρτηση των νέων από τις οθόνες, γεγονός που προκαλεί έντονο προβληματισμό για τις συνέπειες στην ψυχική υγεία, στον ύπνο, στη συγκέντρωση και στις κοινωνικές σχέσεις. 
Η αλματώδης ανάπτυξη των social media, των διαδικτυακών παιχνιδιών και των εφαρμογών σύντομων βίντεο έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά, ενώ ολοένα και περισσότερες έρευνες καταγράφουν ότι η υπερβολική χρήση κινητών συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους, μοναξιάς, κατάθλιψης και διαταραχών ύπνου.
Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, παιδιά και έφηβοι σε πολλές χώρες περνούν πλέον καθημερινά από τέσσερις έως και οκτώ ώρες μπροστά σε μια οθόνη εκτός σχολικών υποχρεώσεων. 
Στις ΗΠΑ, έρευνες δείχνουν ότι η πλειονότητα των εφήβων είναι σχεδόν μόνιμα συνδεδεμένη στο διαδίκτυο, ενώ σε αρκετές ασιατικές χώρες, όπως η Νότια Κορέα και η Κίνα, η εξάρτηση από το διαδίκτυο και τα videogames έχει αναγνωριστεί ως σοβαρό κοινωνικό και υγειονομικό πρόβλημα. Μάλιστα, σε ορισμένες περιοχές λειτουργούν ειδικά κέντρα θεραπείας και προγράμματα απεξάρτησης για ανήλικους με έντονα συμπτώματα ψηφιακού εθισμού.
Στην Ευρώπη, η ανησυχία μεγαλώνει διαρκώς. Πολλές χώρες εξετάζουν περιορισμούς στη χρήση κινητών μέσα στα σχολεία, ενώ ενισχύονται οι συζητήσεις για αυστηρότερους ηλικιακούς κανόνες πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. 
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε το μεγάλο πείραμα αποχής από τα κινητά τηλέφωνα που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της αυστριακής εκπομπής Das große Dok-1-Handyexperiment και παρακολουθήθηκε επιστημονικά από το “Anton Proksch Institut”. 
Περισσότεροι από 72.000 νέοι από την Αυστρία, τη Γερμανία, την Ελβετία και το Νότιο Τιρόλο δήλωσαν συμμετοχή, ενώ τελικά συμμετείχαν περίπου 46.000 μαθητές και μαθήτριες. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε ομάδες πλήρους αποχής από το κινητό, περιορισμένης χρήσης και κανονικής χρήσης.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Όσοι απείχαν πλήρως από το smartphone παρουσίασαν τη μεγαλύτερη βελτίωση στην ψυχική τους κατάσταση, ενώ μέσα σε μόλις 21 ημέρες εξοικονομήθηκαν συνολικά περισσότερες από 7,3 εκατομμύρια ώρες χρήσης κινητού. 
Στην αρχική φάση της έρευνας, το 58% των συμμετεχόντων δήλωνε ήπια έως μέτρια συμπτώματα κατάθλιψης, ενώ υπήρχαν και περιπτώσεις σοβαρότερων ψυχικών δυσκολιών. Μετά το τέλος του πειράματος, αυξήθηκε σημαντικά το ποσοστό των παιδιών που δεν εμφάνιζαν πλέον καθόλου καταθλιπτικά συμπτώματα, ενώ οι σοβαρές περιπτώσεις μειώθηκαν αισθητά. 
Παράλληλα, οι δυσκολίες στον ύπνο περιορίστηκαν κατά περισσότερο από 20%, επιβεβαιώνοντας τη στενή σχέση ανάμεσα στη χρήση οθονών και στην ποιότητα του ύπνου.
Η εικόνα στην Ελλάδα προκαλεί επίσης έντονο προβληματισμό. Τα παιδιά αποκτούν πρόσβαση σε smartphone σε όλο και μικρότερες ηλικίες, ενώ πολλοί έφηβοι περνούν καθημερινά πολλές ώρες στα κοινωνικά δίκτυα, στις πλατφόρμες βίντεο και στα διαδικτυακά παιχνίδια. 
Εκπαιδευτικοί και ειδικοί ψυχικής υγείας επισημαίνουν ότι αυξάνονται τα περιστατικά σχολικής κόπωσης, μειωμένης συγκέντρωσης, κοινωνικής απομόνωσης και διαταραχών ύπνου που σχετίζονται με την υπερβολική χρήση κινητών. 
Παράλληλα, η συνεχής έκθεση σε ειδοποιήσεις, ατελείωτη ροή περιεχομένου και εικόνες «τέλειας ζωής» στα social media ενισχύει το άγχος και την ψυχολογική πίεση που βιώνουν πολλοί νέοι.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία αυτή καθαυτή, αλλά η ανεξέλεγκτη και υπερβολική χρήση της. Τα smartphones και το διαδίκτυο αποτελούν πολύτιμα εργαλεία εκπαίδευσης, επικοινωνίας και ενημέρωσης, όμως όταν καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της καθημερινότητας μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ψυχική και σωματική υγεία.
Για τον λόγο αυτό, ολοένα και περισσότεροι ειδικοί προτείνουν πρακτικές όπως η απομάκρυνση του κινητού από το υπνοδωμάτιο, ο περιορισμός της χρήσης πριν τον ύπνο, συγκεκριμένα χρονικά όρια στα social media και περισσότερος χρόνος σε αθλητικές, δημιουργικές και κοινωνικές δραστηριότητες εκτός οθόνης.
Το σημαντικότερο μήνυμα που προκύπτει από τις έρευνες είναι ότι η ισορροπημένη χρήση της τεχνολογίας αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη σύγχρονη κοινωνία. 
Σε έναν κόσμο όπου η ψηφιακή παρουσία ξεκινά από όλο και μικρότερες ηλικίες, η προστασία της ψυχικής υγείας των παιδιών και των εφήβων απαιτεί ενημέρωση, όρια και ουσιαστική συνεργασία ανάμεσα σε γονείς, σχολεία και πολιτεία.