Η Τεχεράνη διευρύνει τη «λίστα στόχων»
Απειλές κατά των περσόφωνων ΜΜΕ
και αντιφρονούντων στο εξωτερικό
Από τα κρατικά μέσα και τις συλλήψεις στο εσωτερικό, μέχρι τις απειλές, τις παρακολουθήσεις και τις επιθέσεις σε δημοσιογράφους και αντιφρονούντες στο εξωτερικό, η κυβέρνηση του Ιράν αντιμετωπίζει εδώ και δεκαετίες την πολιτική διαφωνία ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας. 
Η νέα δημόσια απειλή κατά BBC Persian, Iran International και Radio Farda δείχνει ότι, μέσα στις συνθήκες του πολέμου, η αντιπαράθεση μεταφέρεται ακόμη πιο καθαρά από το πεδίο της ενημέρωσης σε εκείνο της ασφάλειας.
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις προχώρησαν την Τετάρτη σε μια ιδιαίτερα σοβαρή προειδοποίηση προς τρία από τα σημαντικότερα περσόφωνα μέσα ενημέρωσης που λειτουργούν εκτός Ιράν. Ο εκπρόσωπος των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, ταξίαρχος Αμπόλφάζλ Σεκαρτσί, ανέφερε το BBC Persian, το Iran International και το Radio Farda ως μέσα που μπορούν να περιληφθούν στη λεγόμενη «τράπεζα στρατιωτικών στόχων» της Τεχεράνης.
Ο Σεκαρτσί κατηγόρησε τα συγκεκριμένα μέσα ότι αποτελούν «εχθρικά» εργαλεία και υποστήριξε ότι συνδέονται με τις υπηρεσίες πληροφοριών του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, η ιρανική πλευρά δεν τα αντιμετωπίζει πλέον ως απλά μέσα ενημέρωσης αλλά ως τμήμα της εχθρικής υποδομής. Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, εάν η απειλή αφορά συγκεκριμένες εγκαταστάσεις, πρόσωπα ή άλλες μορφές επιχειρήσεων.
Η δήλωση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή πρόκειται για μέσα με σημαντική απήχηση στο Ιράν, όπου η πρόσβαση στην ανεξάρτητη ενημέρωση περιορίζεται δραστικά από την κρατική λογοκρισία, το μπλοκάρισμα ιστοτόπων και την παρεμπόδιση ξένων περσόφωνων εκπομπών. 
Το Freedom House χαρακτηρίζει την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης στο Ιράν εξαιρετικά περιορισμένη, επισημαίνοντας ότι η κρατική τηλεόραση βρίσκεται υπό στενό έλεγχο και ότι ξένα ειδησεογραφικά και κοινωνικά δίκτυα φιλτράρονται συστηματικά.
Η αντιμετώπιση των αντιφρονούντων από την Ισλαμική Δημοκρατία δεν περιορίζεται στο εσωτερικό της χώρας. Εδώ και δεκαετίες, Ιρανοί δημοσιογράφοι, ακτιβιστές και πολιτικοί αντίπαλοι που έχουν εγκατασταθεί στο εξωτερικό καταγγέλλουν παρακολουθήσεις, απειλές, κυβερνοεπιθέσεις, πιέσεις προς συγγενείς τους στο Ιράν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, απόπειρες απαγωγής ή δολοφονίας.
Η Freedom House έχει καταγράψει ένα ευρύ φάσμα πρακτικών «διακρατικής καταστολής» από το Ιράν: από δολοφονίες και απαγωγές μέχρι ψηφιακή παρενόχληση, χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού, πιέσεις μέσω τρίτων και κατάχρηση διεθνών μηχανισμών, όπως η Interpol. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, τέτοιες πρακτικές έχουν καταγραφεί σε τουλάχιστον εννέα χώρες της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αμερικής.
Η μέθοδος της πίεσης μέσω των οικογενειών είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική. Δημοσιογράφοι που εργάζονται στο εξωτερικό έχουν καταγγείλει ότι οι ιρανικές αρχές καλούν συγγενείς τους για ανακρίσεις, απειλούν με κατασχέσεις περιουσίας, περιορισμούς στις μετακινήσεις ή ακόμη και συλλήψεις. Το BBC έχει καταγγείλει ότι συγγενείς δημοσιογράφων του περσικού του τμήματος αντιμετώπισαν ανακρίσεις, κατασχέσεις διαβατηρίων και απειλές για την περιουσία τους, με στόχο να αναγκαστούν οι δημοσιογράφοι στο εξωτερικό να σταματήσουν τη δουλειά τους.
Παρόμοιες καταγγελίες έχουν διατυπωθεί και από το Iran International. Το δίκτυο υποστηρίζει ότι συγγενείς δημοσιογράφων του στο Ιράν έχουν υποστεί έρευνες στα σπίτια τους, ανακρίσεις και κατασχέσεις τηλεφώνων και ηλεκτρονικών συσκευών. Παράλληλα, δημοσιογράφοι του έχουν αντιμετωπίσει κυβερνοεπιθέσεις και απειλές σε ευρωπαϊκές χώρες και στη Βόρεια Αμερική.
Η πρακτική δεν είναι καινούργια. Ήδη από τα προηγούμενα χρόνια, οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα είχαν καταγράψει πιέσεις σε οικογένειες δημοσιογράφων περσόφωνων μέσων που εργάζονταν στο εξωτερικό. Οι συγγενείς καλούνταν από υπηρεσίες πληροφοριών να πιέσουν τους δημοσιογράφους να σταματήσουν να συνεργάζονται με τα λεγόμενα «εχθρικά μέσα».
Η καχυποψία απέναντι στους αντιφρονούντες έχει βαθιές ρίζες στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Μετά την επανάσταση του 1979, η νέα εξουσία αντιμετώπισε τους πολιτικούς αντιπάλους της -από φιλελεύθερους και αριστερούς μέχρι μοναρχικούς, ένοπλες οργανώσεις και αργότερα μεταρρυθμιστές και ακτιβιστές- ως πιθανές απειλές για την επιβίωση του καθεστώτος.
Η αντίληψη αυτή επεκτάθηκε σταδιακά και στην ιρανική διασπορά. Οι πολιτικοί αντίπαλοι που εγκατέλειψαν τη χώρα δεν θεωρήθηκαν απλώς εξόριστοι, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις αντιμετωπίστηκαν ως ενεργοί εχθροί. Η ιστορία περιλαμβάνει δολοφονίες και απόπειρες δολοφονίας Ιρανών αντιφρονούντων στην Ευρώπη, με χαρακτηριστικότερη την υπόθεση του εστιατορίου Μυκόνος στο Βερολίνο το 1992, όπου δολοφονήθηκαν τέσσερις Κούρδοι και Ιρανοί αντιπολιτευόμενοι.
Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η πολιτική αυτή έχει προσαρμοστεί στην εποχή του διαδικτύου και των διεθνών μέσων. Οι ιρανικές αρχές δεν επιχειρούν μόνο να εμποδίσουν τη μετάδοση πληροφοριών στο εσωτερικό, αλλά και να επηρεάσουν ή να εκφοβίσουν όσους μεταδίδουν πληροφορίες από το εξωτερικό.
Η ένταση αυξήθηκε σημαντικά μετά τις μαζικές διαδηλώσεις του 2022, που ξέσπασαν μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί. Τα περσόφωνα μέσα που λειτουργούν εκτός Ιράν απέκτησαν τότε ακόμη μεγαλύτερο ρόλο στην ενημέρωση των πολιτών, ενώ οι ιρανικές αρχές ενίσχυσαν τις καταγγελίες περί ξένης υποκίνησης των διαδηλώσεων.
Ιδιαίτερα στοχοποιημένο έχει βρεθεί το Iran International, το οποίο η Τεχεράνη έχει χαρακτηρίσει από το 2022 τρομοκρατική οργάνωση και έχει προειδοποιήσει ότι η συνεργασία με το δίκτυο μπορεί να έχει ποινικές συνέπειες στο Ιράν.
Οι απειλές δεν περιορίστηκαν σε δηλώσεις. Το 2023 το δίκτυο μετέφερε προσωρινά τις δραστηριότητές του από το Λονδίνο στην Ουάσιγκτον, μετά από σοβαρή κλιμάκωση των απειλών. Βρετανικές αρχές είχαν επίσης ανακοινώσει κυρώσεις σε σχέση με συνωμοσία για τη δολοφονία δύο παρουσιαστών του σταθμού. Το 2024 δημοσιογράφος του Iran International δέχθηκε επίθεση με μαχαίρι έξω από το σπίτι του στο Λονδίνο.
Νεότερες δημοσιογραφικές έρευνες στη Βρετανία έχουν καταγράψει σειρά περιστατικών, από απειλές απαγωγής και επιθέσεις μέχρι απόπειρες εμπρησμού, με δημοσιογράφους περσόφωνων μέσων να δηλώνουν ότι αισθάνονται πως βρίσκονται υπό διαρκή κίνδυνο.
Σε πρόσφατη έρευνα του New Yorker αναφέρεται επίσης ότι οι ιρανικές αρχές έχουν χρησιμοποιήσει ή φέρονται να έχουν χρησιμοποιήσει εγκληματικά δίκτυα και τρίτους δράστες για επιχειρήσεις εναντίον επικριτών της Τεχεράνης στο εξωτερικό. Η πρακτική αυτή, εφόσον επιβεβαιώνεται σε κάθε συγκεκριμένη υπόθεση, επιτρέπει στο κράτος να διατηρεί μεγαλύτερη απόσταση από τους φυσικούς αυτουργούς και δυσκολεύει τις δυτικές αρχές να αποδώσουν άμεσα ευθύνη.
Την ίδια στιγμή που η Τεχεράνη προειδοποιεί τους αντιπάλους της εκτός συνόρων, η πίεση στο εσωτερικό έχει αυξηθεί με αφορμή τον πόλεμο.
Η Διεθνής Αμνηστία αναφέρει ότι μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων στις 28 Φεβρουαρίου 2026 οι ιρανικές αρχές συνέλαβαν περισσότερους από 6.000 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων διαδηλωτές, δημοσιογράφους, δικηγόρους, υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αντιφρονούντες. Η οργάνωση καταγγέλλει επίσης επιτάχυνση πολιτικά υποκινούμενων δικών και εκτελέσεων.
Σε ξεχωριστή έκθεσή της, η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανέφερε τον Μάιο ότι τουλάχιστον 36 άνθρωποι είχαν εκτελεστεί μετά από καταδίκες για πολιτικά υποκινούμενες κατηγορίες και ότι τουλάχιστον 78 διαδηλωτές, αντιφρονούντες και άλλοι άνθρωποι που θεωρήθηκαν συνδεδεμένοι με απαγορευμένες οργανώσεις βρίσκονταν αντιμέτωποι με την εσχάτη των ποινών.
Παράλληλα, η Τεχεράνη επιχειρεί να περιορίσει ακόμη περισσότερο τη ροή πληροφοριών από το εσωτερικό προς τον έξω κόσμο. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian στις 26 Αυγούστου, προωθείται νομοθεσία που θα μπορούσε να ποινικοποιήσει την επικοινωνία πολιτών με ξένα μέσα ενημέρωσης χωρίς προηγούμενη ενημέρωση των υπηρεσιών πληροφοριών, προβλέποντας ακόμη και ποινές φυλάκισης.
Η τελευταία απειλή κατά των BBC Persian, Iran International και Radio Farda έχει, επομένως, ιδιαίτερη σημασία. Δεν πρόκειται απλώς για ακόμη μία καταγγελία της Τεχεράνης εναντίον ξένων μέσων. Η χρήση του όρου «στρατιωτικοί στόχοι» μεταφέρει τη σύγκρουση από το πεδίο της προπαγάνδας και της λογοκρισίας στο πεδίο της στρατιωτικής απειλής.
Το Ιράν υποστηρίζει ότι τα συγκεκριμένα μέσα αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου δικτύου εχθρικών υπηρεσιών πληροφοριών. Τα ίδια τα μέσα απορρίπτουν τις κατηγορίες και υποστηρίζουν ότι η στοχοποίησή τους αποτελεί προσπάθεια φίμωσης της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας. Ο ΟΗΕ και οργανώσεις για την ελευθερία του Τύπου έχουν τα προηγούμενα χρόνια προειδοποιήσει ότι οι απειλές εναντίον περσόφωνων δημοσιογράφων στο εξωτερικό εντάσσονται σε ευρύτερο μοτίβο διακρατικής καταστολής.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν η «τράπεζα στόχων» αποτελεί κυρίως εργαλείο εκφοβισμού και ψυχολογικού πολέμου ή εάν προαναγγέλλει συγκεκριμένες επιχειρήσεις εναντίον δημοσιογράφων και εγκαταστάσεων εκτός Ιράν. Μέχρι στιγμής, ο Ιρανός στρατιωτικός εκπρόσωπος δεν έδωσε λεπτομέρειες.
Σε κάθε περίπτωση, η δήλωση καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τεχεράνη αντιμετωπίζει ταυτόχρονα στρατιωτική σύγκρουση, αυξημένη εσωτερική αμφισβήτηση και μια μάχη για τον έλεγχο της πληροφορίας. Και δείχνει ότι, για την Ισλαμική Δημοκρατία, τα σύνορα ανάμεσα στον πολιτικό αντίπαλο, τον δημοσιογράφο και τον «εχθρό» γίνονται ολοένα πιο δυσδιάκριτα.