Πώς οι αλγόριθμοι των social media
επηρεάζουν αυτά που πιστεύουμε
Του Φίλιππου Ζάχαρη (zachfil64@gmail.com)
Οι αλγόριθμοι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δεν καθορίζουν μόνο τι βλέπουμε στην οθόνη μας, αλλά μπορούν να επηρεάσουν και τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνουμε τις απόψεις μας. 
Μια νέα μελέτη ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, το Max Planck Institute for Human Development και το TU Dresden δείχνει ότι ακόμη και σχετικά μικρές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο ένας αλγόριθμος επιλέγει και κατατάσσει το περιεχόμενο μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τις πεποιθήσεις των χρηστών.
Για να εξετάσουν το ζήτημα σε ελεγχόμενες συνθήκες, οι ερευνητές δημιούργησαν μια μικρή, πειραματική εκδοχή μιας πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης. 
Αρχικά, περίπου 500 συμμετέχοντες αξιολόγησαν σύντομες αναρτήσεις σχετικά με πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα.
Με βάση αυτές τις αξιολογήσεις δημιουργήθηκε μια βάση δεδομένων που έδειχνε ποιο περιεχόμενο προκαλούσε θετικές ή αρνητικές αντιδράσεις σε διαφορετικές ομάδες χρηστών. Στη συνέχεια, περίπου 1.000 άλλοι συμμετέχοντες είδαν διαφορετικές εκδοχές της ροής περιεχομένου, οι οποίες είχαν δημιουργηθεί με διαφορετικούς αλγορίθμους.
Πριν και μετά την έκθεσή τους στις αναρτήσεις, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να εκτιμήσουν ξανά διάφορα ζητήματα, ώστε οι ερευνητές να μετρήσουν πώς είχε μεταβληθεί η άποψή τους.
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά την επιλογή περιεχομένου με βάση το λεγόμενο engagement, δηλαδή τις αναμενόμενες αντιδράσεις των χρηστών, όπως likes, σχόλια και κοινοποιήσεις. Οι αναρτήσεις που προκαλούσαν πολλές αντιδράσεις συχνά θεωρούνταν από τους συμμετέχοντες ενδιαφέρουσες, ποιοτικές και ενημερωτικές.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη απήχηση δεν σήμαινε απαραίτητα μεγαλύτερη ακρίβεια. Αντίθετα, η έκθεση σε τέτοιο περιεχόμενο συνδεόταν με πιο πολωμένες και σε ορισμένες περιπτώσεις λιγότερο ακριβείς αντιλήψεις. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην περίπτωση του λεγόμενου rage-bait, δηλαδή περιεχομένου που προκαλεί σκόπιμα θυμό ή αγανάκτηση και, ακριβώς επειδή προκαλεί έντονες αντιδράσεις, αποκτά μεγαλύτερη προβολή.
Η μελέτη έδειξε, ωστόσο, ότι οι αλγόριθμοι δεν είναι υποχρεωτικό να λειτουργούν με αυτόν τον τρόπο. Οι ερευνητές δοκίμασαν εναλλακτικές μορφές κατάταξης περιεχομένου. Ένας από αυτούς τους μηχανισμούς, το λεγόμενο "Bridging Ranking", προτιμά αναρτήσεις που αξιολογούνται θετικά από διαφορετικές κοινωνικές ή πολιτικές ομάδες. 
Η λογική είναι ότι περιεχόμενο που μπορεί να γίνει αποδεκτό από ανθρώπους με διαφορετικές απόψεις ίσως συμβάλλει στη δημιουργία κοινών σημείων αναφοράς και στη μείωση των διαφωνιών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι αυτή η προσέγγιση μπορούσε, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ενισχύσει τη συναίνεση μεταξύ των χρηστών.
Ένας ακόμη αλγόριθμος, το "Intelligence Ranking", σχεδιάστηκε με διαφορετικό στόχο: να προωθεί περιεχόμενο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο ακριβείς συλλογικές εκτιμήσεις. Και σε αυτή την περίπτωση υπήρχαν ενδείξεις ότι οι πεποιθήσεις των χρηστών μπορούσαν να γίνουν ακριβέστερες, ιδιαίτερα όταν επρόκειτο για ζητήματα των οποίων η ορθότητα μπορούσε τελικά να ελεγχθεί.
Παρ' όλα αυτά, κανένας από τους εναλλακτικούς αλγορίθμους δεν αποδείχθηκε καλύτερος σε όλες τις περιπτώσεις. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτιόταν και από το θέμα που εξεταζόταν.
Η σημασία της έρευνας βρίσκεται επομένως στο ότι οι αλγόριθμοι δεν αποτελούν απλώς τεχνικά εργαλεία για την οργάνωση τεράστιων ποσοτήτων περιεχομένου.
Με το να αποφασίζουν ποια ανάρτηση θα εμφανιστεί πρώτη, ποια θα αποκτήσει μεγαλύτερη προβολή και ποια θα μείνει ουσιαστικά αόρατη, μπορούν να επηρεάσουν το πληροφοριακό περιβάλλον μέσα στο οποίο οι άνθρωποι σχηματίζουν απόψεις.
Αν ένα σύστημα ανταμείβει κυρίως την έντονη αντίδραση και την αλληλεπίδραση, μπορεί να ευνοεί περιεχόμενο που προκαλεί πόλωση. Αντίθετα, ένας διαφορετικά σχεδιασμένος αλγόριθμος θα μπορούσε να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην ακρίβεια, στην ποιότητα της πληροφορίας ή στην επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών ομάδων.
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι οι πραγματικές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης προκαλούν από μόνες τους την πόλωση της κοινωνίας. Το πείραμα πραγματοποιήθηκε σε μια απλουστευμένη και ελεγχόμενη πλατφόρμα και οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι πρόκειται για ένα πρώτο βήμα. Ωστόσο, δείχνει κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται ένας αλγόριθμος μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο το τι βλέπουμε, αλλά και το τι τελικά πιστεύουμε.
Το επόμενο μεγάλο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποιος αλγόριθμος είναι πιο αποτελεσματικός, αλλά και ποιον στόχο θέλουμε να υπηρετεί: τη μέγιστη αλληλεπίδραση και τον χρόνο παραμονής στην πλατφόρμα ή την καλύτερη ενημέρωση, την ακρίβεια και τον διάλογο μεταξύ ανθρώπων με διαφορετικές απόψεις;        Πηγή: Ινστιτούτο Max Planck