Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα
στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ

Νέα σοβαρή κλιμάκωση σημειώνεται στη διεθνή διαμάχη για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς το Συμβούλιο των Διοικητών της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) αποφάσισε να παραπέμψει εκ νέου την υπόθεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Η απόφαση, που προωθήθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Βρετανία, εγκρίθηκε με 23 ψήφους υπέρ, ενώ Ρωσία, Κίνα και Νίγηρας καταψήφισαν.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η αδυναμία της ΙΑΕΑ να έχει πλήρη εικόνα για τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και να πραγματοποιεί τις απαιτούμενες επιτόπιες επιθεωρήσεις. 
Η υπηρεσία αναφέρει ότι έχει χάσει τη «συνέχεια της γνώσης» για το πυρηνικό υλικό σε μεγάλο μέρος των εγκαταστάσεων της χώρας και δεν μπορεί να επιβεβαιώσει με βεβαιότητα την ποσότητα και την τοποθεσία των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι, πριν από τις στρατιωτικές επιθέσεις στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, η ΙΑΕΑ υπολόγιζε ότι το Ιράν διέθετε περίπου 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60%. 
Το επίπεδο αυτό απέχει σημαντικά από το επίπεδο εμπλουτισμού που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, αλλά θεωρείται αρκετά υψηλό, ώστε να προκαλεί έντονη ανησυχία για τη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.
Η Ρωσία και η Κίνα δεν αμφισβητούν απλώς την ανάγκη διπλωματικής επίλυσης της κρίσης• αμφισβητούν και τη νομική βάση ορισμένων από τις κινήσεις των δυτικών χωρών στον ΟΗΕ.
Η Μόσχα υποστηρίζει ότι η Απόφαση 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας, η οποία επικύρωσε το 2015 τη διεθνή πυρηνική συμφωνία με το Ιράν (JCPOA), έπαψε να ισχύει στις 18 Οκτωβρίου 2025 και, κατά συνέπεια, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται πλέον ως βάση για την ενεργοποίηση του λεγόμενου μηχανισμού «snapback» και την επαναφορά κυρώσεων. Η Ρωσία χαρακτηρίζει τις δυτικές προσπάθειες πολιτικά και νομικά αβάσιμες.
Η Κίνα έχει υιοθετήσει παρόμοια θέση. Το Πεκίνο υποστηρίζει ότι το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσω διαπραγματεύσεων και όχι μέσω πιέσεων ή στρατιωτικών ενεργειών. Η κινεζική κυβέρνηση έχει επίσης καταδικάσει τις επιθέσεις εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων και έχει ζητήσει σεβασμό της ιρανικής κυριαρχίας και αποκλιμάκωση.
Παράλληλα, Ρωσία και Κίνα υποστηρίζουν ότι το Ιράν έχει δικαίωμα στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας, σύμφωνα με τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT), ενώ επιμένουν ότι οι διαφορές σχετικά με το ιρανικό πρόγραμμα πρέπει να επιλυθούν μέσω διαλόγου και διπλωματίας.
Η διαφωνία για τους ελέγχους της ΙΑΕΑ
Η αντιπαράθεση αφορά και το κατά πόσο η ΙΑΕΑ μπορεί να πραγματοποιεί αποτελεσματικούς ελέγχους υπό τις σημερινές συνθήκες. Η Ρωσία και η Κίνα υποστηρίζουν ότι οι στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον πυρηνικών εγκαταστάσεων έχουν δημιουργήσει μια πρωτοφανή κατάσταση και έχουν καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη την εφαρμογή των κανονικών διαδικασιών επιθεώρησης.
Από την άλλη πλευρά, οι δυτικές χώρες θεωρούν ότι ακριβώς η περιορισμένη πρόσβαση των επιθεωρητών καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την πλήρη συνεργασία της Τεχεράνης με την ΙΑΕΑ. Η υπηρεσία ζητά πρόσβαση στις εγκαταστάσεις και στα αποθέματα πυρηνικού υλικού, ώστε να μπορεί να επιβεβαιώσει ότι το υλικό δεν έχει διοχετευθεί σε στρατιωτικό πρόγραμμα.
Δύσκολη η επιβολή νέων μέτρων από τον ΟΗΕ
Η παραπομπή στο Συμβούλιο Ασφαλείας αποτελεί σημαντική διπλωματική κλιμάκωση, δεν σημαίνει όμως αυτομάτως ότι θα επιβληθούν νέες κυρώσεις ή άλλα μέτρα κατά του Ιράν.
Η Ρωσία και η Κίνα είναι μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας και διαθέτουν δικαίωμα βέτο. Ήδη έχουν επανειλημμένα αντιταχθεί στις δυτικές προσπάθειες να προχωρήσει το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα στο Συμβούλιο με βάση τη συγκεκριμένη διαδικασία. Ως αποτέλεσμα, οι πιθανότητες να υπάρξει ομόφωνη απόφαση για νέα τιμωρητικά μέτρα κατά της Τεχεράνης παραμένουν περιορισμένες.
Η διαμάχη, επομένως, έχει πλέον δύο παράλληλες διαστάσεις: η ΙΑΕΑ ζητά μεγαλύτερη πρόσβαση και διαφάνεια από το Ιράν για να μπορέσει να ελέγξει το πυρηνικό του πρόγραμμα, ενώ Ρωσία και Κίνα αντιτίθενται στην περαιτέρω πολιτική και οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη και επιμένουν σε μια διπλωματική λύση.