Η Ευρωπαϊκή Ανθρωπιστική Αερογέφυρα:
Στήριξη ζωής σε παγκόσμιες κρίσεις
Του Φίλιππου Ζάχαρη (zachfil64@gmail.com)
Είναι στιγμές που ακούγοντας και παρατηρώντας προσεκτικά τις επισιτιστικές – πολεμικές κρίσεις διεθνώς, σου γίνεται πεποίθηση ότι ένας είναι o κυρίαρχος δρόμος αντιμετώπισής τους και ειδικά σε ότι αφορά τον άμαχο πληθυσμό, τα γυναικόπαιδα και τους άπορους: η ανθρωπιστική αερογέφυρα και δη σε εποχές όπου οι πολεμικές εξάρσεις είναι στο έπακρο. 
Άλλες φορές, όμως, η αδίστακτη αρπαγή της εκάστοτε ανθρωπιστικής βοήθειας όπως συνέβη αποδεδειγμένα την εποχή του πολέμου στην Παλαιστίνη από την Χαμάς και η παρεμπόδιση της βοήθειας αυτής γενικότερα από τα αντιμαχόμενα μέρη και τον ισραηλινό στρατό, είτε αυτά τα περιστατικά είναι μεμονωμένα είτε οργανωμένα, θεωρείς πως και αυτή η μορφή της αλληλεγγύης στους αθώους και ανυποψίαστους πολίτες κάπου δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. 
Όμως δεν παύει το γεγονός ότι κάποιοι, είτε Οργανισμοί είναι αυτοί, είτε ΜΚΟ, είτε μεμονωμένα εθελοντές πολίτες, την αλληλεγγύη αυτή την κάνουν πράξη. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν και παρά τις όποιες ατασθαλίες και καταχρήσεις της ανθρωπιστικής βοήθειας, καλό είναι να έχουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα για το τι έπραξε και πράττει, για παράδειγμα, η Ευρώπη από το ξέσπασμα της πανδημίας και μετά σε περιοχές σοβαρών ανθρωπιστικών κρίσεων.
Καλώς ή κακώς στην Ευρώπη ζούμε – όσο και αυτό να μην αρέσει σε κάποιους που ασκούν ανελέητη κριτική από ευρωπαϊκό έδαφος και θαυμάζουν σκληρά αυταρχικά καθεστώτα, όπως της Ρωσίας και της Βορείου Κορέας ή της Κίνας, χωρίς βέβαια να πάνε εκεί να ζήσουν δοκιμάζοντας την τύχη τους, (γιατί η κριτική εκ τους ασφαλούς είναι πάντα αρεστή), χώρες που το μόνο που έκαναν και κάνουν είναι να υπερεξοπλίζονται και να εισβάλουν σε κυρίαρχα κράτη ή να απειλούν ανερυθρίαστα λαούς. 
Ας δούμε ποιες ανθρωπιστικές πρωτοβουλίες έχουν ληφθεί τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη, με την ελπίδα ότι αυτή η αερογέφυρα θα αυξηθεί και θα γενικευθεί εκεί που πραγματικά υπάρχει ανάγκη.
Η Ευρωπαϊκή Ανθρωπιστική Αερογέφυρα, λοιπόν, αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία δημιουργήθηκε το 2020, στο αποκορύφωμα της πανδημίας του COVID-19, με στόχο να διασφαλίσει τη συνέχιση της παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας σε χώρες που βρίσκονται σε κατάσταση κρίσης. 
Η αναστολή των διεθνών πτήσεων και οι περιορισμοί στις μετακινήσεις είχαν δημιουργήσει σοβαρά εμπόδια στην αποστολή βοήθειας, καθιστώντας αναγκαία μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση.
Η λειτουργία της Αερογέφυρας βασίστηκε και βασίζεται σε μια ευέλικτη και στοχευμένη προσέγγιση, που ενεργοποιείται ανάλογα με τις ανάγκες στο πεδίο. Σε συνεργασία με κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις αρχές των χωρών προορισμού και τους ανθρωπιστικούς οργανισμούς, οργανώθηκαν και οργανώνονται πτήσεις που μεταφέρουν τρόφιμα, φάρμακα, υγειονομικό εξοπλισμό, καθώς και εξειδικευμένο προσωπικό. 
Το κόστος μεταφοράς καλύπτεται εξ ολοκλήρου από την Κομισιόν, ενώ οι εταίροι συνεισφέρουν με το φορτίο και την επιχειρησιακή υποστήριξη.
Από την πρώτη πτήση, στις 8 Μαΐου 2020 προς την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, η Ανθρωπιστική Αερογέφυρα έχει εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο άμεσης ανταπόκρισης. 
Συνολικά, έχουν πραγματοποιηθεί εκατοντάδες πτήσεις, μεταφέροντας περισσότερους από 1.570 τόνους βοήθειας ήδη από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της, ενώ μέχρι το 2024 οι ποσότητες αυτές αυξήθηκαν σημαντικά, ξεπερνώντας τους 2.700 τόνους ετησίως.
Αναλυτικότερα, το 2020 πραγματοποιήθηκαν 54 πτήσεις προς 20 χώρες, μεταφέροντας 1.140 τόνους βοήθειας και περισσότερους από 1.500 εργαζόμενους στον ανθρωπιστικό τομέα.
Το 2021 ακολούθησαν 19 πτήσεις με 485 τόνους, ενώ το 2022 καταγράφηκαν 54 πτήσεις με 847 τόνους. Το 2023 σημειώθηκε σημαντική αύξηση, με 84 πτήσεις και 3.838 τόνους βοήθειας, γεγονός που αποτυπώνει τη διεύρυνση του ρόλου της πρωτοβουλίας.
Μέχρι τον Οκτώβριο του 2024, είχαν ήδη πραγματοποιηθεί 74 πτήσεις με περισσότερους από 2.700 τόνους ανθρωπιστικού φορτίου.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι πρόσφατες αποστολές σε περιοχές έντονων συγκρούσεων ή φυσικών καταστροφών. Στην Παλαιστίνη, και ειδικότερα στη Γάζα, οργανώθηκαν περίπου 60 πτήσεις που μετέφεραν πάνω από 2.700 τόνους ανθρωπιστικής βοήθειας, συμπεριλαμβανομένων ιατρικών ειδών και υλικών ύδρευσης και υγιεινής. 
Παράλληλα, μετά τον καταστροφικό σεισμό του 2023 στη Συρία, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργοποίησε άμεσα την Αερογέφυρα, αποστέλλοντας περίπου 420 τόνους βοήθειας, συμπεριλαμβανομένων σκηνών, θερμαντικών σωμάτων και εξοπλισμού στέγασης. 
Αντίστοιχα, στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό πραγματοποιήθηκαν 15 πτήσεις με 474 τόνους ιατρικού και διατροφικού υλικού, ενώ στο Σουδάν και το Τσαντ μεταφέρθηκαν συνολικά πάνω από 900 τόνοι βοήθειας μέσω δεκάδων πτήσεων.
Στον Λίβανο, μετά την κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, πραγματοποιήθηκαν πτήσεις που μετέφεραν βασικά είδη πρώτης ανάγκης, όπως κουβέρτες και κιτ προσωρινής στέγασης.
Η πρωτοβουλία συνέβαλε επίσης στην αντιμετώπιση κρίσεων που σχετίζονται με ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως στη Μαδαγασκάρη, όπου διευκόλυνε τη μετακίνηση ειδικών και την παροχή βοήθειας μετά από καταστροφικούς κυκλώνες. 
Επιπλέον, σε περιπτώσεις όπως η Σομαλία, οι πτήσεις κατέστησαν δυνατή την πρόσβαση σε απομονωμένες περιοχές όπου οι οδικές μεταφορές είχαν διακοπεί.
Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ανθρωπιστική Αερογέφυρα έχει ξεπεράσει τον αρχικό της ρόλο ως μέτρο έκτακτης ανάγκης για την πανδημία και αποτελεί πλέον βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ανθρωπιστικής πολιτικής. 
Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από συνεχείς κρίσεις, συγκρούσεις και φυσικές καταστροφές, η πρωτοβουλία αυτή διασφαλίζει ότι η βοήθεια φτάνει έγκαιρα εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη, ενισχύοντας την παγκόσμια αλληλεγγύη και σώζοντας ανθρώπινες ζωές.
Απομένει να δούμε κατά πόσον υπάρχει η διάθεση και δυνατότητα επέκτασης της βοήθειας αυτής που μπορεί να ελαφρύνει έστω και παροδικά τα βάσανα του κόσμου. 
Με δεδομένο ότι η βαρβαρότητα συνεχίζεται από την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, μέχρι την φοβερή καταστολή στο Ιράν αλλά και την αμερικανική επέλαση που τόσα δεινά μπορεί ακόμη να προκαλέσει.