Συνέντευξη στη Χάρις Βωβού

Ζει στη Λέσβο από επιλογή και όχι από ανάγκη. Όπως πράττουν πολλοί νέοι και νέες της εποχής της κρίσης τα τελευταία χρόνια στο νησί μας. Ο Νίκος Αψώκαρδος είναι εδώ και δώδεκα χρόνια κτηνοτρόφος και αντιπρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Μανταμάδου και του Αγροτικού Συλλόγου Μανταμάδου.
Όπως εξηγεί στη συνέντευξη που παραχώρησε στον «Δ», ένα ταξίδι εκτός νησιού τον έκανε να συνειδητοποιήσει πόσο ξεχωριστή είναι η λεσβιακή φυλή προβάτου, παρόλο που βρισκόταν από πολύ μικρή ηλικία στις οικογενειακές εκτροφές. Ο Ν. Αψώκαρδος μιλά για την κρίση του αφθώδους πυρετού που καταγράφεται εδώ και δυο μήνες στο νησί μας, τη σχέση του με τα ζώα της φάρμας που διαθέτει και εξηγεί πώς πήρε την απόφαση να ασχοληθεί με την κτηνοτροφία.

Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με την κτηνοτροφία;
Ένας λόγος που αποφάσισα να ασχοληθώ με την κτηνοτροφία ήταν γιατί ο παππούς μου και ο πατέρας μου ήταν κτηνοτρόφοι, και από πολύ μικρός έτρεχα από πίσω τους. Από τότε μπήκε το «μικρόβιο». Πέραν τούτου, είσαι αφεντικό του εαυτού σου. Αλλά, υπάρχει και αυτή η ησυχία, η ηρεμία. Θα έρθεις, θα φροντίσεις τα ζωντανά σου από τα οποία παράγεις το δικό σου προϊόν: είτε κρέας, είτε μαλλιά, είτε γάλα, κάτι που με γεμίζει ως άνθρωπο.

Πώς ξεκίνησες τη φάρμα και ποια είναι τα όνειρά σου;
Από μικρός ήθελα να φτιάξω κάτι ξεχωριστό πάνω στο νησί και όσο περνούσαν τα χρόνια έψαχνα, κατά κάποιο τρόπο, να συνδυάσω τη ζωή στη φάρμα και τον τουρισμό. Γιατί όσο περνάν τα χρόνια παρατηρώ ότι έχει αρχίσει να αυξάνεται ο τουρισμός στο νησί. Αρχικά σκέφτηκα να φτιάξω μια επισκέψιμη φάρμα, αλλά δεν είχα τον χώρο. Όταν τελείωσα τη στρατιωτική θητεία και αποφάσισα ότι θα μείνω στο χωριό και ότι θα ασχοληθώ με την κτηνοτροφία, δεν είχα κάτι δικό μου για να ξεκινήσω και να υλοποιήσω το όνειρό μου. 
Το 2018 κατάφερα και αγόρασα ένα κτήμα με ελαιόδεντρα και αποφάσισα ότι εκεί μέσα θα φτιάξω μια φάρμα με ζώα που δεν υπάρχουν στο νησί. Σκέφτηκα να την εξελίξω, σε έναν ιδιαίτερο χώρο, να εγκαταστήσω και μια παιδική χαρά με μια καντίνα για να φέρνει ο κόσμος τα παιδιά του και να μπορεί να τα απασχολήσει, γνωρίζοντας τη φύση, αλλά και να απολαύσουν ένα αναψυκτικό, έναν καφέ.

Ποιο είναι το αγαπημένο σου ζώο και πώς χτίζεις τη σχέση σου με αυτά;
Όλα τα ζώα για μένα είναι το ίδιο. Δεν μπορώ να ξεχωρίσω κάποιο. Είναι όπως τα παιδιά σου, που δεν μπορείς να ξεχωρίσεις. Έτσι είναι και για εμάς τα ζώα μας, είτε πρόβατο, είτε άλογο, είτε αγελάδα. Δενόμαστε με αυτά, γιατί σχεδόν όλα τα ζώα μας τα ξέρουμε από την ώρα που γεννήθηκαν. Για παράδειγμα, τα περισσότερα πτηνά που έχω, τα ξέρω από αυγό! Δενόμαστε με τα ζώα γιατί είμαστε όλη μέρα μαζί τους, από το πρωί μέχρι το βράδυ, βρέξει - χιονίσει.

Δύσκολη η καθημερινότητά σου ως κτηνοτρόφος;
Όταν τα αγαπάς, όσο δύσκολη και απαιτητική κι αν είναι, στο τέλος της ημέρας τελειώνεις με την γλύκα της ικανοποίησης. Θα σηκωθώ γύρω στις 6:30 το πρωί για να πάω στα ζώα, ελπίζοντας ότι όλα θα είναι καλά. Θα ξεκινήσω με το τάισμα και μετά αρμέγω τα πρόβατα. Το μεσημέρι τελειώνω και φορτώνω το γάλα για να πάει στο τυροκομείο. Μετά από 1-2 ώρες επιστρέφω και επαναλαμβάνεται το ίδιο πρόγραμμα. Το άρμεγμα γίνεται δύο φορές την ημέρα αυτή την περίοδο. Μετά όσο αυξάνεται η θερμοκρασία, αρχίζουν και στερεύουν τα πρόβατα. Από Σεπτέμβριο ξεκινάμε στη νέα περίοδο, όπου αρχίζουν οι γέννες.

Πότε είναι πιο παραγωγικά τα ζώα;
Αυτή την περίοδο. Από Απρίλιο μέχρι τέλος Μαΐου. Δυστυχώς, ο αφθώδης πυρετός μας «χτύπησε» την πιο παραγωγική περίοδο και αυτό χειροτερεύει την κατάσταση στην κτηνοτροφία. Μόλις ζέστανε ο καιρός και μεγάλωσαν οι μέρες, άρχισε να σκάει το χορτάρι και να βοσκούν περισσότερο τα πρόβατα στα χωράφια. Διανύουμε μια περίοδο, όπου άρχισα να σταματάω τη ζωοτροφή και αυτά παρήγαγαν γάλα. Επίσης, είχα να διαθέσω στην αγορά γύρω στα 150 αρνιά για το Πάσχα, με καλή τιμή, και έμειναν απούλητα. Δεν μπήκαν ούτε οι επιδοτήσεις που έμπαιναν πάντα πριν το Πάσχα, και μείναμε επί ξύλου κρεμάμενοι. Ούτε Πάσχα δεν μπορέσαμε να κάνουμε φέτος.

Πόσα ζώα έχεις;
Αυτό δεν το λέμε ποτέ γιατί είναι γρουσουζιά να το λες, και αν τυχόν πούμε αριθμό ποτέ δεν λέμε τον ακριβή!

Πώς βλέπεις το μέλλον της κτηνοτροφίας στη Λέσβο;
Αν με ρώταγες πριν δύο μήνες, θα σου έλεγα ότι υπάρχει μέλλον στην κτηνοτροφία γιατί είναι ένα επάγγελμα που κυρίως εξελίσσεται. Δηλαδή, βλέπουμε ότι εξελίσσονται τα μηχανήματα και βελτιώνουμε και το πρόβατο με ειδικές τροφές. Αλλά τους τελευταίους δύο μήνες το μέλλον είναι αβέβαιο λόγω του αφθώδους πυρετού στο νησί μας, όσο άσχημο και αν ακούγεται, γιατί κανένας δεν μας δίνει σημασία. Το φωνάζω από την πρώτη μέρα, και έχουν περάσει δύο μήνες. Δεν μας δίνουν σημασία ούτε καν οι τοπικοί άρχοντες. Ούτε στα βασικά.
Αντί οι κτηνίατροι να βρεθούν στο πεδίο όπου υπάρχει το πρόβλημα, για να το λύσουν, έχουν καταντήσει ...«σφάχτες». Σφάζουν κοπάδια, για μένα, χωρίς λόγο, γιατί τα περισσότερα που έχουν σφαγιαστεί μέχρι στιγμής στο νησί είναι με αντισώματα, που ουσιαστικά αυτό τι μας λέει: Ότι πέρασαν την αρρώστια, επιβίωσαν και ανταπεξήλθαν στη ζωονόσο. Αν και δεν είμαι επιστήμονας, αυτό που καταλαβαίνω είναι ότι έχουν γίνει πλέον και πιο ανθεκτικά, χωρίς καν να εμβολιαστούν. Έτσι όπως το βλέπω είναι σα να λέμε: «αρρώστησα, έκανα αντισώματα, και θάψε με». Δεν υπάρχει λογική σε αυτό. Γι' αυτό λέω ότι το μέλλον είναι αβέβαιο. Εκείνο που με αγχώνει ιδιαίτερα είναι ότι δεν υπάρχει από πουθενά βοήθεια. Δεν θέλει κανένας να βοηθήσει ούτε από την κυβέρνηση ούτε από την τοπική αυτοδιοίκηση. Είμαστε μόνοι μας.

Αυτή είναι η άποψη και άλλων κτηνοτρόφων;
Δεν το έχουν καταλάβει όλοι αυτό. Αν το καταλάβουν, ίσως τότε να αλλάξουν τα πράγματα. Ακόμα περιμένουν σωτήρες.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά που κάνουν το πρόβατο της Λέσβου να ξεχωρίζει;
Είναι ένα πρόβατο ιδιαίτερο. Αρχικά είναι ένα από τα πιο ανθεκτικά πρόβατα που υπάρχουν στον πλανήτη, και γι' αυτό υπάρχει αυτός ο ενθουσιασμός γύρω από το όνομα της λεσβιακής φυλής. Επίσης, είναι μικρόσωμο, σε σχέση με τα ευρωπαϊκά πρόβατα και αυτό το καθιστά να τρώει λίγο, αλλά ταυτόχρονα να αποδίδει πολύ. Το νησί μας διαθέτει τέτοια βλάστηση, που αφενός συμβάλλει στο να αποδώσει πολύ, αφετέρου στην ποιότητα τόσο του κρέατος, όσο και του γάλακτος. Παίζει ρόλο η χλωρίδα του νησιού, που είναι πλούσια και ιδιαίτερη, καθώς και ότι τα περισσότερα πρόβατα βοσκούν κοντά στη θάλασσα.

Πότε κατάλαβες την ιδιαιτερότητα του προβάτου της Λέσβου;
Δεν θα ξεχάσω όταν είχα πάει σε μια έκθεση το 2010 στη Θεσσαλονίκη και συζητούσα με έναν κτηνοτρόφο από το Αγρίνιο. Μόλις του είπα ότι είμαι από τη Λέσβο και ότι έχω πρόβατα, γυρνάει, κοιτάει μέσα στο πλήθος και φωνάζει: «Παιδιά αυτός είναι από τη Λέσβο και έχει πρόβατα»! Μέσα σε δυο λεπτά είχαν μαζευτεί περίπου 25 άτομα γύρω μας και μου έκαναν ερωτήσεις. Τότε συνειδητοποίησα ότι το πρόβατό μας έχει κάτι ξεχωριστό.

Τι είναι αυτό που κάνει τον Συνεταιρισμό Μανταμάδου πιο ξεχωριστό σε όλο το νησί;
Ο Συνεταιρισμός Μανταμάδου είναι μοναδικός, διότι εδώ και χρόνια παράγει ξηρό τυρί, φέτα και βούτυρο, και τον τελευταίο καιρό ξεκινήσαμε να εμφιαλώνουμε και ελαιόλαδο. Αυτό που κάνει τον Συνεταιρισμό μας να ξεχωρίζει είναι ότι παράγουμε παράλληλα πλέον και τυρί και ελαιόλαδο, σε αντίθεση με άλλους δυνατούς Συνεταιρισμούς στο νησί.